Szanowni Czytelnicy,
Z przyjemnością przekazujemy Państwu dwunasty numer czasopisma Herbalism. Bieżące wydanie obejmuje szerokie spektrum zagadnień związanych z fitoterapią, żywnością funkcjonalną, właściwościami bioaktywnymi roślin i grzybów oraz wpływem procesów technologicznych na jakość produktów spożywczych. Opublikowane prace mają charakter zarówno eksperymentalny, jak i przeglądowy, a ich autorzy podejmują tematykę znaczenia naturalnych substancji biologicznie czynnych w profilaktyce zdrowotnej, dietetyce oraz technologii żywności.
Istotną część numeru stanowią badania dotyczące właściwości produktów pochodzenia roślinnego i fermentowanego. W pracy poświęconej marynowaniu mięsa wykazano, że fermentowane, niepasteryzowane octy ziołowe istotnie wpływają na właściwości reologiczne mięsa drobiowego i wieprzowego, poprawiając jego kruchość oraz cechy sensoryczne. Z kolei badania nad fermentowanymi boczniakami wskazują, że proces fermentacji może modyfikować aktywność antyoksydacyjną grzybów oraz zawartość polifenoli, co stwarza możliwości ich wykorzystania w produkcji żywności funkcjonalnej.
Problematykę jakości żywności podjęto również w analizie mieszanek przyprawowych dołączanych do produktów typu instant. Wyniki badań wykazały niską zawartość związków polifenolowych oraz ograniczoną aktywność przeciwutleniającą większości analizowanych próbek, przy jednoczesnej wysokiej zawartości sodu i obecności glutaminianu sodu. W innym opracowaniu oceniono wpływ procesów technologicznych na jakość sensoryczną kopru ogrodowego. Uzyskane wyniki wskazują, że świeży koper zachowuje najwyższe walory smakowo-zapachowe, natomiast suszenie i mrożenie prowadzą do wyraźnego pogorszenia cech sensorycznych.
W numerze szeroko omówiono także znaczenie naturalnych związków bioaktywnych w profilaktyce i terapii chorób cywilizacyjnych. Artykuły przeglądowe poświęcone kwercetynie i resweratrolowi podkreślają ich silne właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i przeciwnowotworowe oraz wskazują na potencjał tych polifenoli w prewencji chorób metabolicznych i neurodegeneracyjnych. Podobny charakter ma opracowanie dotyczące ashwagandhy, w którym przedstawiono jej działanie adaptogenne, przeciwstresowe, wspomagające jakość snu oraz wydolność organizmu. Autorzy zwracają jednak uwagę na potrzebę dalszych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania tej rośliny.
Znaczącą część publikacji poświęcono fitoterapii schorzeń układu krążenia oraz właściwościom roślin leczniczych. W artykule dotyczącym przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych przedstawiono skuteczność takich gatunków, jak kasztanowiec zwyczajny, nostrzyk żółty, oczar wirginijski czy ruta zwyczajna, w łagodzeniu objawów choroby. Rozwinięciem tej problematyki jest obszerne opracowanie poświęcone nostrzykowi żółtemu (Melilotus officinalis), w którym omówiono jego skład chemiczny, właściwości przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwzakrzepowe i neuroprotekcyjne, a także potencjalne zastosowania w kosmetologii oraz leczeniu trudno gojących się ran.
W kilku pracach skoncentrowano się na właściwościach przeciwutleniających surowców roślinnych i naparów ziołowych. Autorzy przedstawili mechanizmy działania antyoksydantów, metody oceny aktywności przeciwutleniającej oraz znaczenie polifenoli obecnych w naparach ziołowych w ochronie organizmu przed stresem oksydacyjnym. Zbliżoną tematykę poruszono również w artykułach dotyczących prozdrowotnych właściwości porzeczki czarnej i ciecierzycy pospolitej, wskazując ich rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy oraz nowotworów.
Tematyka technologii żywności została rozszerzona o analizę właściwości bioaktywnych kawy przygotowywanej metodą cold brew. Wyniki badań wykazały znaczną zmienność zawartości kofeiny zależną od parametrów ekstrakcji, takich jak czas parzenia, temperatura czy proporcja kawy do wody. Z kolei opracowanie dotyczące cech morfologicznych bulw ziemniaka przedstawia znaczenie parametrów jakościowych bulw zarówno dla konsumentów, jak i przemysłu spożywczego.
Całość numeru ukazuje rosnące znaczenie naturalnych surowców roślinnych oraz produktów fermentowanych w nowoczesnej dietetyce, technologii żywności i profilaktyce zdrowotnej. Opublikowane prace podkreślają potencjał biologiczny substancji pochodzenia naturalnego oraz potrzebę dalszych badań nad ich zastosowaniem w medycynie, żywieniu i przemyśle spożywczym.
Interesującym uzupełnieniem numeru jest artykuł poświęcony nazwiskom wywodzącym się od nazw roślin zielarskich. Autorzy przeanalizowali występowanie nazwisk pochodzących od nazw roślin leczniczych w Polsce, wskazując ich rozmieszczenie geograficzne oraz zmiany historyczne.
Mamy nadzieję, że prezentowany numer Herbalismu dostarczy czytelnikom wartościowych informacji i stanie się inspiracją do dalszych badań naukowych oraz dyskusji nad rolą naturalnych surowców roślinnych w profilaktyce zdrowotnej, żywieniu i technologii żywności.
Pracowników nauki prowadzących badania w szeroko rozumianym obszarze jakości surowców i produktów roślinnych o właściwościach prozdrowotnych oraz czynników wpływających na ich jakość zapraszamy do nadsyłania artykułów, uwag do publikowanych treści oraz głosów polemicznych na adres redakcji.
Redaktor Naczelna
Dr hab. inż. Barbara Krochmal-Marczak, prof. PANS