23 kwietnia br. w Kampusie Politechnicznym naszej uczelni odbyła się XII edycja konferencji zielarskiej Rośliny zielarskie, kosmetyki naturalne i żywność funkcjonalna poświęcona współczesnym problemom zielarstwa oraz antycypowanej przez pracowników naukowych przyszłości tej ważnej dziedziny wiedzy i praktyki. Tegoroczna konferencja została zatytułowana Zielarstwo przyszłości – młodzi zielarze mają głos i byłą współorganizowana z Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu, Polskim Towarzystwem Zielarzy i Fitoterapeutów i otworzył ją Rektor – dr hab. Zbigniew Barabasz, prof. PANS.
Organizatorzy konferencji zaprosili do wzięcia udziału w niej zarówno pracowników naukowych, ekspertów w dziedzinie zielarstwa oraz adeptów rozpoczynających przygodę z badaniami naukowymi – absolwentów uczelni i doktorantów. Ta formuła sprzyja upowszechnianiu wiedzy, zachęca uczestników zainteresowanych wynikami badań, a także służy zdobywaniu doświadczeń przez adeptów zielarstwa, promując ich osobiste osiągnięcia i dorobek uczelni w zakresie kształcenia.
Mimo propozycji, aby konferencję organizować co dwa lata, na przemian z konferencją organizowaną przez prof. Bogusława Buszewskiego w Golubiu-Dobrzyniu w Kujawsko-Pomorskim Centrum Naukowo-Technologicznym im. prof. Jana Czochralskiego, organizatorzy podjęli decyzję, aby zielarzy do Krosna zapraszać rokrocznie.
Nawiązując do liczby porządkowej konferencji kanclerz PANS w Krośnie przypomniał, że dwunastka w matematyce nazywana jest liczbą zwana wielką, jest najmniejszą liczbą naturalną, która ma aż 6 dzielników. Na tarczy zegara jest 12 godzin, zapomniany już nieco tuzin liczy 12 sztuk, mamy 12 znaków zodiaku europejskich, ale i chińskich, 12 cykli księżycowych, 12 miesięcy w roku, a symbolika mitologiczna i religijnej liczby 12 jest tak bogata, że wymagałaby odrębnego wykładu historyczno-kulturowego. Warto sprawdzić!
Wiosenna, kwietniowa pora sprawia, że zielarze amatorzy i producenci w tej branży intensyfikują prace uprawowe – w Kalendarzu przyrody pod hasłem kwiecień czytamy:
Przekwitają wiązy, zaczynają kwitnąć forsycja, tarnina, czeremcha, dzika grusza, grab, klon, brzoza i jodła. W runie leśnym kwitną fiołki, płucnica, liczni przedstawiciele motylkowatych, kończy się kwitnienie zawilców. Sosna wysypuje nasienie z szyszek. Na łąkach kwitną kaczeńce. Z nimi, ostrzegam! postępować, ostrożnie, ale w wazonie urzekają urodą.
Co zbieramy w kwietniu z siedlisk naturalnych i uprawowych?
- Pokrzywę – młode liście to idealny materiał na detoks i wzmocnienie;
- Mniszek lekarski – listki na sałatki, a kwiaty na syrop (miodek majowy/kwietniowy);
- Czosnek niedźwiedzi – popularny w zacienionych miejscach, idealny do pesto;
- Bluszczyk kurdybanek – aromatyczne zioło do zup i sałatek;
- Pąki sosny– doskonałe na syropy wzmacniające odporność;
- I jeszcze korzenie zbierane wiosną: mniszka, pokrzywy, żywokostu, tataraku, arcydzięgla, kozłka lekarskiego i wielu innych roślin.
Staropolska mądrość przypomina, że Aby zebrać, trzeba najpierw zasiać, a kwiecień i maj to doskonała pora na zasianie: rumianku, kminku, cząbru, majeranku, kolendry, lubczyka ogrodowego i szałwii lekarskiej.
W pierwszej części plenarnej uczestnicy konferencji wykłady wygłosili prof. prof. reprezentujący PANS w Krośnie Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Politechnikę Krakowską i Warszawski Uniwersytet Medyczny: Iwona Wawer,Wielcy przyrodnicy i współczesne problemy ochrony przyrody, dr Paweł Siudem, Naturalne cząsteczki z wielkim potencjałem – między nauką, marketingiem a rzeczywistością, dr Henryk Różański: Właściwości lecznicze mało znanych roślin aspektu, dr hab. inż. Elżbieta Sikora, Surowce roślinne – nieustające źródło innowacji w przemyśle kosmetycznym, Zbigniew Dobrzański, Jak osiągnąć długowieczność- fakty i mity, Antoni Szumny: Czy wiemy, ile i co? O komplikowaniu rzeczy prostych w świecie ziół i suplementów, dr hab. Barbara Krochmal-Marczak, Wpływ temperatury na kiełkowanie nasion oraz podłoża na plon i aktywność antyoksydacyjną Withani somnifera), Krzysztof Chmielowski, Zastosowanie mineralnych koagulantów naturalnych w procesie oczyszczania ścieków z przetwórstwa zielarskiego.
W drugiej części konferencji sprawozdania z realizacji własnych badań, często realizowanych w ramach prac inżynierskich zaprezentowali studenci i absolwenci PANS w Krośnie: Właściwości chemiczne, antyoksydacyjne i sensoryczne naparów z owoców cytryńca chińskiego (Schisandra chinensis (Turcz.) Baill) – Aleksandra Kubicka, Maja Pacyna, Alicja Zofia Kucharska, Produkty pszczele jako wsparcie w terapii skóry – Ewa Rogala, Zatar – przyprawa z Bliskiego Wschodu na naszym stole – Agnieszka Pająk, Ocena wrażliwości wybranych bakterii na wyciągi wodne i alkoholowe z Allium ursinum L. – Beata Kludacz, Właściwości prozdrowotne kombuczy – Maja Czerwonka, Cesarskie drzewko szczęścia, czyli co kryją liście paulowni (Paulownia tomentosa) – Alicja Grzesik, Poziomka pospolita – czy naprawdę pospolita? – Katarzyna Przeszłowska, Rokitnik, niedoceniany superowoc – Przemysław Wadowski, Porównanie składu chemicznego korzenia i ziela bylicy piołun Artemisia absinthium L. metodą chromatografii cienkowarstwowej (TLC) – Anna Ostrowska, Badania chromatograficzne pączków kasztanowca pospolitego – Aesculus hippocastanum L. – Katarzyna Bajger, Dominika Kopacz, Porównawcze badania chromatograficzne różnych części śnieżyczki przebiśniegu – Galanthus nivalis L. – Barbara Obratschay-Bajorek, Chromatograficzne badania różnych odmian konopi – Cannabis sp. oraz właściwości antybakteryjne hydrolatów konopnych – Kamil Koszek, Porównawcze badania chromatograficzne wybranych gatunków z rodzaju Tarczyca – Scutellaria L. – Adrian Gałązka.
W panelu podsumowującym krośnieńskie spotkanie zielarzy prof. Iwona Wawer i dr Henryk Różański wskazali na wartość zaprezentowanych wyników badań i konieczność ich szerokiego upowszechniania, a także podkreślili potrzebę poszukiwania nowych substancji i receptur zielarskich wobec wzrastającej odporności bakterii na stosowane terapie antybiotykami.
Organizatorzy docenili tak liczny udział studentów w konferencji nagradzając autorów najciekawszych referatów okolicznościowymi dyplomami i upominkami.
Nagrodę za najlepszy poster na temat Właściwości chemiczne, antyoksydacyjne i sensoryczne naparów z owoców cytryńca chińskiego zaprezentowany w czasie konferencji otrzymały Aleksandra Kubicka, Maja Pacyna, Alicja Z. Kucharska z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.
Konferencję Rośliny zielarskie, kosmetyki naturalne i żywność funkcjonalna od pierwszej edycji obejmowali patronatem: Władysław Ortyl – Marszałek Województwa Podkarpackiego oraz Piotr Przytocki, Prezydent Krosna, za którą przychylność organizatorzy wyrażają wdzięczność.
Konferencję wsparły materialnie, zaprzyjaźnione z uczelnią, firmy prowadzące produkcję związaną z przetwarzaniem surowców roślinnych: Zakon Braci Bonifratrów, Kosmetyki DLA, Adifeed, Sylveco.
Podsumowując 12. konferencję zielarską można w przyjemnością skonstatować, że w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie działa, znaczący mapie Polski, ośrodek kształcący na studiach inżynierskich z zakresu Zielarstwa oraz Ekonomiki produkcji i bezpieczeństwo żywności, współpracujący z uczelniami o długich tradycjach w rozwijaniu badań naukowych i kształceniu kadry naukowej w dziedzinach szczególnie ważnych dla promowania zdrowia, profilaktyki i bezpieczeństwa żywieniowego.
Zachęcając pracowników i studentów uczelni do pilnego studiowania i pracy badawczej dedykujemy im fragment pism z Michała z Urzędowa: …ziół znanie nie tylko pożytek wielki ku zdrowiu przynosi, ale każdemu z onych ludzi, co koło tego pracowali, sławę i imię nieśmiertelne czyni.
Franciszek Tereszkiewicz i Lucyna Pojnar
