W ramach obchodów 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości przez cały 2018 rok PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie proponować będzie swoim studentom, społeczności akademickiej oraz mieszkańcom miasta możliwość udziału w szeregu wydarzeń upamiętniających tę rocznicę. Jednym z nich był wykład dra hab. Henryka Głębockiego, zatytułowany „Tam gdzie 'rękopisy nie płoną’ – archiwa rosyjskie i ich znaczenie dla badań nad polską historią i kulturą (wybrane przykłady)”, a wygłoszony w poniedziałek 12 marca w rektoracie uczelni w Sali Senackiej.
![](https://pans.krosno.pl/wp-content/uploads/2020/05/dsc_4571-1-1.jpg)
Spotkanie prowadzone było przez JM Rektora PWSZ, prof. dra hab. Grzegorza Przebindę. Przedstawił on prelegenta jako związanego z Uniwersytetem Jagiellońskim wybitnego historyka i znawcę Rosji, autora kilku fundamentalnych prac, którego „potomność z pewnością upamiętni hasłem encyklopedycznym”.
![](https://pans.krosno.pl/wp-content/uploads/2020/05/dsc_4539.jpg)
Profesor Głębocki już na wstępie wyjaśnił, czym są archiwa i dlaczego ich znaczenie jest tak wielkie. Słusznie stwierdził, że ludzka pamięć jest ulotna i nie sięga daleko w przeszłość, dlatego rekonstruować historię możemy wyłącznie poprzez ślady materialne: oglądanie starych fotografii, czytanie dokumentów i rękopisów. Te zaś często znajdują się w archiwach, czekając na odkrycie przez historyków.
![](https://pans.krosno.pl/wp-content/uploads/2020/05/dsc_4521.jpg)
Według profesora Głębockiego, są co najmniej trzy powody, dla których studiowanie akurat rosyjskich archiwów jest niezwykle ważne dla badacza historii Polski. Po pierwsze, jest to podyktowane wagę stosunków polsko-rosyjskich. Wojenna pożoga zniszczyła wiele polskich archiwów, dlatego często odpowiedzi na kluczowe pytania możemy szukać wyłącznie w rosyjskich. Po drugie, w skład Imperium Rosyjskiego, a następnie Związku Radzieckiego, weszło wiele ziem niegdyś należących do Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wraz z tymi terytoriami w zasięgu rosyjskiej państwowości znalazły się także polskie pierwotnie archiwa. Po trzecie, archiwa stanowiły często łupy wojenne, dlatego wiele z nich wylądowało na ziemiach rosyjskich. Tak stało się ze zbiorami bibliotek Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Wileńskiego, które po powstaniu listopadowym trafiły do Petersburga, skąd wróciły na mocy traktatu ryskiego w 1921 roku, by jednak spłonąć wskutek powstania warszawskiego. Fakt ten pokazuje przy okazji niezwykłą wagę symboliczną archiwów również dla polityki międzynarodowej.
![](http://www.pwsz.krosno.pl/gfx/pwszkrosno/userfiles/admin/galeria_glowna/wyklady/2018/golebocki/dsc_4595.jpg)
Wykład zwieńczyły bazujące na osobistym doświadczeniu opowieści prelegenta o specyfice pracy w rosyjskich archiwach oraz o najcenniejszych znaleziskach na jakie w jej toku natrafił. Wiele uwagi zostało poświęcone zwłaszcza odkrytemu przez profesora Głębockiego rękopisowi „Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu” Juliusza Słowackiego, czego głośne echa będą słyszalne w polskiej nauce jeszcze przez lata.
Adam Nowakowski