Jakie studia wybrać? Studia stacjonarne a niestacjonarne

Wybór studiów po maturze nie kończy się na znalezieniu interesującego kierunku. Trzeba również zdecydować, w jakiej formie chcesz studiować i jak nauka ma wpisywać się w Twój codzienny rytm. Dlatego obok pytania o to, jakie studia wybrać, szybko pojawia się kolejne: studia zaoczne czy dzienne?

Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla każdego maturzysty. Przy wyborze trybu studiów warto uwzględnić własne zainteresowania, sposób, w jaki najlepiej się uczysz, możliwości czasowe oraz organizację zajęć na konkretnym kierunku. Znaczenie może mieć również to, ile czasu chcesz spędzać na uczelni w ciągu tygodnia i jak planujesz pozostałe obowiązki.

Studia dzienne, zaoczne, stacjonarne i niestacjonarne – co oznaczają te pojęcia?

W codziennych rozmowach o studiowaniu najczęściej mówi się o studiach dziennych i studiach zaocznych. W przepisach dotyczących szkolnictwa wyższego stosuje się natomiast podział na studia stacjonarne i studia niestacjonarne. To właśnie te dwie formy wskazuje ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Studia dzienne to potoczne określenie odnoszone przede wszystkim do studiów stacjonarnych. Nie oznacza jednak, że wszystkie zajęcia muszą odbywać się każdego dnia od poniedziałku do piątku ani wyłącznie w godzinach porannych. Szczegółowy plan zajęć zależy od uczelni, kierunku, semestru i przyjętej organizacji kształcenia.

Podobnie jest z określeniem studia zaoczne. W języku potocznym używa się go w odniesieniu do studiów niestacjonarnych, zwłaszcza gdy zajęcia są organizowane w formie zjazdów. Sam termin „zaoczne” nie stanowi jednak odrębnej formy studiów wskazanej w obowiązującej ustawie. Oficjalnym określeniem jest forma niestacjonarna.

Różnica pomiędzy studiami stacjonarnymi i niestacjonarnymi nie sprowadza się przy tym wyłącznie do dni, w których odbywają się zajęcia. Zgodnie z ustawową definicją na studiach stacjonarnych co najmniej połowa punktów ECTS objętych programem jest uzyskiwana w ramach zajęć wymagających bezpośredniego udziału studentów i osób prowadzących zajęcia. W przypadku studiów niestacjonarnych mniej niż połowa punktów ECTS może być uzyskiwana w taki sposób.

Można spotkać również inne sposoby organizacji nauki, na przykład zajęcia prowadzone w godzinach popołudniowych. Dlatego przed rekrutacją warto zwracać uwagę przede wszystkim na oficjalną formę studiów oraz rzeczywistą organizację zajęć na wybranym kierunku, zamiast kierować się wyłącznie potocznym podziałem na studia dzienne i zaoczne.

Studia stacjonarne a niestacjonarne – czym różnią się w praktyce?

Wybierając między studiami stacjonarnymi a niestacjonarnymi, warto oddzielić formalną definicję od sposobu, w jaki konkretna uczelnia układa harmonogram. Przepisy określają obie formy studiów, ale szczegółowa organizacja zajęć zależy od programu i zasad obowiązujących na danej uczelni. Ustawa wskazuje również, że zajęcia na studiach stacjonarnych są prowadzone odrębnie od zajęć na studiach niestacjonarnych.

Jak wyglądają studia stacjonarne?

W trybie stacjonarnym zajęcia są zwykle rozłożone bardziej regularnie w ciągu tygodnia. W planie mogą znaleźć się wykłady, ćwiczenia, laboratoria, zajęcia praktyczne czy inne formy przewidziane w programie danego kierunku. Ich liczba i rozmieszczenie zależą jednak od konkretnego semestru, dlatego nie należy zakładać, że każdy student będzie miał zajęcia przez pięć dni w tygodniu albo zawsze o tych samych godzinach.

Taka organizacja może oznaczać częstszą obecność na uczelni i regularny kontakt z wykładowcami oraz innymi studentami. Może też ułatwiać bieżące uczestnictwo w różnych elementach życia akademickiego – na przykład w kołach naukowych, projektach, inicjatywach studenckich czy wydarzeniach kulturalnych. Nie oznacza to jednak, że osoby studiujące niestacjonarnie są z tych aktywności wyłączone.

Regularne uczestnictwo w zajęciach nie zastępuje przy tym pracy własnej. Punkty ECTS uwzględniają zarówno zajęcia organizowane przez uczelnię, jak i indywidualną pracę studenta związaną z nauką. Zgodnie z ustawą jeden punkt ECTS odpowiada 25–30 godzinom pracy studenta, obejmującej oba te elementy.

Jak wyglądają studia niestacjonarne?

Studia niestacjonarne mają inną organizację niż studia stacjonarne. Zajęcia mogą być bardziej skoncentrowane w określonych terminach, a jednym ze spotykanych rozwiązań są zjazdy obejmujące wybrane dni tygodnia, w tym weekendy. Nie należy jednak traktować weekendowych zjazdów jako definicji studiów niestacjonarnych – szczegółowy harmonogram ustala uczelnia.

W przypadku studiów potocznie nazywanych zaocznymi większego znaczenia może nabierać samodzielne rozplanowanie nauki pomiędzy kolejnymi spotkaniami. Materiał przewidziany w programie nie ogranicza się bowiem do godzin spędzonych na wykładach czy ćwiczeniach. Studiowanie obejmuje również przygotowanie do zajęć, realizację zadań i projektów oraz pracę własną potrzebną do osiągnięcia wymaganych efektów uczenia się.

Studia niestacjonarne wiążą się więc przede wszystkim z innym sposobem organizacji zajęć i pracy własnej. Nie są odrębnym poziomem studiów. Co istotne, przepisy dopuszczają, aby studia niestacjonarne trwały dłużej niż odpowiadające im studia stacjonarne.

Studia zaoczne czy dzienne – najważniejsze różnice

Najważniejsza różnica z punktu widzenia kandydata dotyczy organizacji nauki. Studia stacjonarne zwykle wiążą się z bardziej regularną obecnością na uczelni w ciągu tygodnia, natomiast na studiach niestacjonarnych zajęcia mogą być skupione w określonych terminach. W obu przypadkach trzeba uwzględnić zarówno udział w zajęciach, jak i samodzielną pracę.

Dlatego odpowiedź na pytanie „studia dzienne czy zaoczne?” nie powinna opierać się wyłącznie na stereotypowym podziale „dni robocze kontra weekendy”. Znacznie ważniejsze jest sprawdzenie rzeczywistego harmonogramu i zasad organizacji zajęć na konkretnym kierunku.

Czy można łączyć studia z pracą?

Podjęcie pracy w czasie studiów jest możliwe, ale wymaga rozsądnego spojrzenia na własne możliwości czasowe. Sam udział w zajęciach to tylko część obowiązków studenta – trzeba uwzględnić także przygotowanie do ćwiczeń i egzaminów, realizację projektów oraz pracę własną.

Szczególnego namysłu wymaga praca na pełen etat. Połączenie jej ze studiami oznacza konieczność znalezienia czasu nie tylko na obecność na uczelni, ale również na zdobywanie wiedzy poza zajęciami oraz życie prywatne. Dobra organizacja czasu staje się w takiej sytuacji bardzo ważna. Pomocne może być planowanie nauki z wyprzedzeniem, uwzględnianie terminów zaliczeń i pozostawienie w tygodniu czasu na odpoczynek. Nie warto przy tym zakładać, że każdy student będzie w stanie funkcjonować według tego samego schematu.

Również wybór między studiami stacjonarnymi i niestacjonarnymi powinien wynikać z indywidualnej sytuacji. Osoby aktywne zawodowo mogą zwracać uwagę przede wszystkim na sposób rozłożenia zajęć. Jeśli organizacja konkretnego kierunku zapewnia większą elastyczność, nadal trzeba uwzględnić czas potrzebny na samodzielną naukę. Warto więc dokładnie sprawdzić, w jakie dni i w jakich godzinach odbywają się zajęcia.

Łączenie nauki z pracą może być okazją do zdobywania doświadczenia zawodowego już podczas studiów, szczególnie gdy zatrudnienie jest związane z obszarem kształcenia. Nie powinno być jednak traktowane jako warunek późniejszego rozwoju kariery zawodowej ani gwarancja określonych możliwości na rynku pracy.

Studia popołudniowe 26+ – jeszcze jedna możliwość organizacji studiów

Podział na studia stacjonarne i niestacjonarne nie wyczerpuje wszystkich sposobów organizacji zajęć. W Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie dostępne są studia popołudniowe 26+. Są to bezpłatne studia stacjonarne organizowane najczęściej po godzinie 15.00, a na części kierunków również w soboty. Mimo nazwy nie obowiązuje dolna granica wieku – z tej formy może skorzystać każdy kandydat.

Taki sposób organizacji jest przeznaczony również dla osób, które chcą pogodzić naukę z pracą, prowadzeniem firmy, życiem rodzinnym lub innymi obowiązkami. Studia 26+ nie są jednak studiami zaocznymi – pozostają studiami stacjonarnymi, natomiast zajęcia zostały zorganizowane głównie w godzinach popołudniowych.

Dostępność tej formy zależy od kierunku. Na ten moment forma stacjonarna popołudniowa dostępna jest między innymi przy takich kierunkach jak Ekonomika produkcji i bezpieczeństwo żywności, Zarządzanie, Zielarstwo, Filologia w zakresie filologii angielskiej czy Automatyka i robotyka. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy kierunek można studiować w formule 26+. Przykładowo Fizjoterapia jest obecnie prowadzona w formie stacjonarnej i nie jest dostępna jako studia popołudniowe 26+.

Jakie kierunki studiów można wziąć pod uwagę po maturze?

Sposób organizacji zajęć jest ważny, ale powinien iść w parze z wyborem dziedziny, której rzeczywiście chcesz się uczyć. W ofercie PANS w Krośnie znajdują się studia licencjackie i inżynierskie, studia II stopnia oraz jednolite studia magisterskie. Zamiast zaczynać od pytania o konkretny zawód, można najpierw zastanowić się, jaki rodzaj wiedzy i zajęć jest najbliższy Twoim zainteresowaniom.

Jeśli interesują Cię technologie i kierunki inżynierskie

Osoby zainteresowane techniką, projektowaniem, programowaniem czy funkcjonowaniem nowoczesnych systemów mogą przyjrzeć się kierunkom takim jak Informatyka, Automatyka i robotyka, Budownictwo, Inżynieria środowiska oraz Mechanika i budowa maszyn. 

Zakres poszczególnych kierunków jest oczywiście różny. Przykładowo na kierunku Automatyka i robotyka studenci zdobywają wiedzę z zakresu programowania, elektroniki, mechaniki oraz mechatroniki. Elementem kształcenia są również projekty inżynierskie. Dlatego przy wyborze warto porównywać nie tylko nazwy kierunków, lecz także ich programy.

Jeśli interesują Cię zdrowie i aktywność fizyczna

W tym obszarze można rozważyć Fizjoterapię, Pielęgniarstwo, Położnictwo, Ratownictwo medyczne albo Wychowanie fizyczne i sport. Pielęgniarstwo, Położnictwo, Ratownictwo medyczne oraz Wychowanie fizyczne i sport znajdują się w aktualnym informatorze w ofercie Instytutu Zdrowia.

Nowym kierunkiem w ofercie jest Fizjoterapia. To jednolite studia magisterskie. Program obejmuje kształcenie teoretyczne i praktyczne związane z przygotowaniem do wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Na stronie kierunku wskazano m.in. diagnostykę funkcjonalną, planowanie terapii, terapię ruchem, masaż i fizykoterapię.

Jeśli interesują Cię biznes, organizacja, bezpieczeństwo lub nowe media

Inną grupę tworzą kierunki takie jak Zarządzanie, Marketing internetowy, Turystyka i rekreacja oraz Bezpieczeństwo wewnętrzne. Każdy z nich obejmuje inny obszar wiedzy. Zarządzanie dotyczy m.in. zasobów ludzkich, finansowych i informacyjnych oraz funkcjonowania przedsiębiorstw i instytucji. Z kolei Marketing internetowy koncentruje się na praktycznych aspektach marketingu cyfrowego, takich jak media społecznościowe, SEO, SEM, content marketing oraz wykorzystywanie narzędzi analitycznych.

Nie oznacza to, że wybór jednego z tych kierunków przesądza o późniejszej ścieżce zawodowej. Program warto potraktować jako podstawę do oceny, czy tematyka zajęć odpowiada Twoim zainteresowaniom i temu, czego chcesz się uczyć.

Jeśli interesują Cię języki lub edukacja

Osoby, które dobrze czują się w nauce języków, mogą wziąć pod uwagę dwa kierunki: Dwujęzykowe studia dla tłumaczy oraz Filologia w zakresie filologii angielskiej. Pierwszy z nich obejmuje naukę dwóch języków oraz rozwijanie kompetencji tłumaczeniowych, również z wykorzystaniem specjalistycznego oprogramowania. Filologia w zakresie filologii angielskiej koncentruje się natomiast na rozwijaniu kompetencji językowych oraz praktycznym przygotowaniu związanym m.in. z tłumaczeniem i – w odpowiedniej specjalności – kształceniem nauczycielskim.

Jeżeli bliższa jest Ci edukacja i praca pedagogiczna, w ofercie znajdują się również Pedagogika oraz jednolite studia magisterskie Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. W przypadku drugiego z tych kierunków program obejmuje m.in. pedagogikę przedszkolną i wczesnoszkolną, psychologię rozwoju dziecka, dydaktykę nauczania zintegrowanego oraz metodyki szczegółowe.

Jeśli interesują Cię produkcja, jakość lub nauki przyrodnicze

Warto zwrócić uwagę także na Ekonomikę produkcji i bezpieczeństwo żywności, Inżynierię jakości w przedsiębiorstwie oraz Zielarstwo. Pierwszy z tych kierunków łączy zagadnienia związane m.in. z ekonomią, logistyką, zarządzaniem, produkcją i przetwórstwem żywności z kontrolą jakości i bezpieczeństwa żywności. Zielarstwo obejmuje natomiast m.in. uprawę roślin zielarskich, obróbkę i przetwórstwo surowców pochodzenia zielarskiego, ocenę jakości surowców i produktów zielarskich oraz organizację i zarządzanie gospodarstwem.

Jak wybrać kierunek i tryb studiów? Co sprawdzić przed rekrutacją?

Wybór kierunku i formy studiów warto potraktować jako jedną decyzję. Nawet jeśli dana dziedzina wydaje Ci się interesująca, przed zapisaniem się sprawdź, jak wygląda program kształcenia oraz w jakiej formie możesz go realizować. Ten sam sposób studiowania nie musi być dostępny na wszystkich kierunkach.

Zacznij od programu. Sama nazwa kierunku mówi stosunkowo niewiele o tym, czego będziesz uczyć się przez kolejne semestry. Sprawdź przedmioty, charakter zajęć, udział ćwiczeń i zajęć praktycznych, a także dostępne specjalności, jeśli przewiduje je program. Pozwoli Ci to ocenić, czy zakres studiów rzeczywiście odpowiada Twoim zainteresowaniom i temu, w jaki sposób chcesz zdobywać wiedzę.

Kolejny krok to sprawdzenie formy studiów na konkretnym kierunku. Jest to szczególnie ważne, ponieważ oferta może różnić się nawet w obrębie jednej uczelni. W informatorze PANS w Krośnie część kierunków jest dostępna wyłącznie stacjonarnie, natomiast przy innych wskazane są również studia stacjonarne popołudniowe lub niestacjonarne.

Przed rekrutacją zwróć też uwagę na zasady przyjęć. Mogą być one różne w zależności od kierunku, dlatego warto sprawdzić, jakie wyniki z matury są brane pod uwagę oraz czy przewidziano dodatkowe wymagania.

W PANS proces zapisu obejmuje między innymi rejestrację w systemie IRK, uzupełnienie danych i informacji o wykształceniu, a następnie wybór interesującego kierunku oraz formy studiów. Kolejne etapy dotyczą m.in. opłaty rekrutacyjnej, informacji o zakwalifikowaniu i dostarczenia wymaganych dokumentów.

Podsumowanie – studia zaoczne czy dzienne

Odpowiedź zależy przede wszystkim od indywidualnych preferencji, wybranego kierunku oraz możliwości organizacyjnych przyszłego studenta. Nie warto zakładać, że jedna z tych form będzie najlepszym wyborem dla każdego.

Przy podejmowaniu decyzji dobrze spojrzeć szerzej niż tylko na dni i godziny zajęć. Liczą się również program kierunku, sposób prowadzenia zajęć, czas potrzebny na samodzielną naukę oraz możliwość regularnego uczestniczenia w obowiązkach przewidzianych w programie. Jeśli rozważasz dodatkowo pracę lub inne stałe zobowiązania, trzeba uwzględnić je przy ocenie własnych możliwości czasowych.

FAQ – najczęstsze pytania o studia stacjonarne i niestacjonarne

Czy studia dzienne i stacjonarne oznaczają to samo?

Określenie studia dzienne jest powszechnie używane w odniesieniu do studiów stacjonarnych. W oficjalnym podziale funkcjonują natomiast dwie formy: studia stacjonarne i niestacjonarne. Studiowanie w trybie dziennym nie oznacza przy tym, że zajęcia muszą odbywać się codziennie od rana – ich dokładny rozkład zależy od programu i organizacji danego kierunku.

Czy studia zaoczne to studia niestacjonarne?

„Studia zaoczne” to powszechnie stosowane określenie studiów niestacjonarnych. W trybie zaocznym zajęcia często są skoncentrowane w określonych terminach, jednak szczegółowego harmonogramu nie należy zakładać z góry. Przed rekrutacją najlepiej sprawdzić sposób organizacji zajęć na konkretnym kierunku.

Czy studia niestacjonarne zawsze odbywają się w weekendy?

Nie. Weekendowe zjazdy są jednym ze spotykanych sposobów organizacji studiów niestacjonarnych, ale nie stanowią ich definicji. Przepisy definiują studia niestacjonarne poprzez sposób realizacji programu, a nie przez obowiązek organizowania zajęć w soboty i niedziele.

Czym są studia wieczorowe?

Określenie studia wieczorowe odnosi się do sposobu organizacji zajęć, ale nie jest odrębną ustawową formą studiów. Formalny podział obejmuje studia stacjonarne i niestacjonarne. Dlatego w przypadku zajęć odbywających się w godzinach popołudniowych lub wieczornych należy sprawdzić, w jakiej formie dany kierunek jest oficjalnie prowadzony.

Czy na uczelniach publicznych można studiować zarówno stacjonarnie, jak i niestacjonarnie?

Tak. Przepisy przewidują obie formy również w uczelniach publicznych. Jednocześnie w uczelni publicznej liczba studentów studiujących stacjonarnie nie może być mniejsza od liczby studentów studiujących niestacjonarnie. Nie oznacza to jednak, że każdy kierunek na publicznych uczelniach musi być dostępny w obu formach.

Czy studia stacjonarne oznaczają codzienny kontakt z uczelnią?

Nie zawsze. Codzienny kontakt z wykładowcami i innymi studentami nie jest warunkiem definiującym studia stacjonarne. Dokładny harmonogram zależy od kierunku i organizacji zajęć. Częstsza obecność na uczelni może natomiast ułatwiać udział w dodatkowych inicjatywach, kołach naukowych czy wydarzeniach składających się na życie studenckie.

Czy studia zaoczne wymagają większej samodyscypliny?

W przypadku zajęć organizowanych w formie zjazdów pomiędzy kolejnymi spotkaniami trzeba samodzielnie rozplanować czas przeznaczony na naukę, przygotowanie do zajęć czy realizację projektów. Dlatego większa samodyscyplina może być szczególnie przydatna. Nie oznacza to jednak, że studia stacjonarne nie wymagają systematycznej pracy – praca własna jest elementem obu form studiowania.

Czy studia niestacjonarne dają większą swobodę w organizacji tygodnia?

Skoncentrowanie zajęć w wybranych terminach może w niektórych przypadkach zapewniać większą swobodę w planowaniu pozostałych dni, ale wszystko zależy od rzeczywistego harmonogramu. Może mieć to znaczenie dla osób, które chcą łączyć naukę z pracą zawodową lub inną aktywnością zawodową. Trzeba jednak uwzględnić również czas na przygotowanie do zajęć i samodzielną naukę.

Co powinno znaleźć się na pierwszym miejscu przy wyborze studiów – kierunek czy tryb?

Na pierwszym miejscu warto zastanowić się nad tym, czego rzeczywiście chcesz się uczyć. Następnie można porównać programy interesujących kierunków i sprawdzić dostępne formy ich realizacji. Tryb studiów jest ważnym elementem decyzji, ale nie powinien zastępować oceny programu, rodzaju zajęć i własnych zainteresowań.

Czy tryb studiów wpływa na uzyskany dyplom?

Absolwent otrzymuje dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu, potwierdzający wykształcenie wyższe oraz uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego. Na danym kierunku obowiązuje jeden program studiów i te same efekty uczenia się dla obu form, jeśli uczelnia prowadzi studia zarówno stacjonarnie, jak i niestacjonarnie.