studentów II roku w Krakowie
W dniach 13-14 marca 2026 roku studenci II roku Turystyki i rekreacji, pod kierunkiem historyka sztuki – dra hab. Piotra Łopatkiewicza, prof. PANS, uczestniczyli w dwudniowych ćwiczeniach terenowych z Historii architektury i sztuki w Krakowie. Ćwiczenia były naturalną kontynuacją zajęć terenowych przeprowadzonych w zespołach zabytkowych Krosna w miesiącach listopad-styczeń 2025/26.
Zajęcia w Krakowie rozpoczęliśmy wzgórza wawelskiego, gdzie głównym punktem programu były Komnaty reprezentacyjne II piętra Zamku Królewskiego na Wawelu. Po ponad dwóch godzinach intensywnych zajęć kolejnym punktem programu był Skarbiec Koronny i Zbrojownia, gdzie prócz licznych artefaktów ze srebra i złota studenci mogli wejść do historycznego pomieszczenia dawnego Skarbca gdzie eksponowany jest tzw. Szczerbiec – miecz koronacyjny królów polskich z 2. poł. XIII wieku. Ze Skarbca i Zbrojowni przez dziedziniec arkadowy przeszliśmy do nowej ekspozycji Zamku jakim jest Lapidarium utworzone w piwnicach wschodniego skrzydła. Ostatnie dwa punkty programu to archeologiczno-architektoniczna wystawa Wawel zaginiony, dotycząca historii zabudowy wzgórza wawelskiego, gdzie studenci mogli zobaczyć najstarsze na ziemiach polskich architektoniczne relikty rotundy Najświętszej Marii Panny, pochodzące z czasów Bolesława Chrobrego, oraz najnowsza ekspozycja o nazwie Międzymurze, prezentująca wyniki archeologicznych badań w obrębie fortyfikacji wawelskich. Późnym popołudniem zajęcia zakończyliśmy w Galerii w Sukiennicach – Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie, gdzie studenci zobaczyli najwspanialsze dzieła malarzy polskich XIX wieku: Piotra Michałowskiego, Jana Matejki, Józefa Chełmońskiego, Henryka Siemiradzkiego, Aleksandra i Maksymiliana Gierymskich i wielu, wielu innych.
Dzień drugi rozpoczął się od powrotu na wzgórze Wawelskie. Tuż po ósmej studenci mieli niezwykłą okazję zobaczenia wnętrza kaplicy Zygmuntowskiej – pierwszej na ziemiach polskich grobowej kaplicy kopułowej, arcydzieła architektury i rzeźby florenckiego renesansu, znakomitego dzieła Florentyńczyka Bartolomea Berrecciego. Wizyta w niedostępnym dla turystów wnętrzu była dla studentów niezapomnianym przeżyciem. Kolejny punkty programu to wnętrze katedry na Wawelu, kaplica Świętokrzyska, kaplica Wazów, kaplica Mariacka, w końcu królewskie nagrobki tumbowe, dzwon Zygmunta i groby królewskie z romańską kryptą Św. Leonarda – pozostałością romańskiej katedry z czasów Władysława Hermana, następnie zaś Muzeum Archikatedralne.
Z Muzeum Archikatedralnego wróciliśmy na Zamek Królewski, gdzie zajęcia odbywały się w komnatach reprezentacyjnych I piętra. Dużym przeżyciem dla studentów było wejście z sieni schodów poselskich na (niedostępny na co dzień) krużganek zamkowy.
Ze wzgórza wawelskiego zeszliśmy na ul Kanoniczą, gdzie kolejną godziną poświęciliśmy na zwiedzenie zbiorów sztuki dawnej w Oddziale Muzeum Narodowego, w dawnym Pałacu Biskupa Erazma Ciołka. Tu studenci mogli zapoznać się z unikatowymi zabytkami malarstwa i rzeźby średniowiecznej i nowożytnej Małopolski, w tym licznie reprezentowanymi eksponatami zakupionymi w roku 1915 przez Feliksa Koperę w Krośnie, pochodzącymi z krośnieńskiego kościoła parafialnego. W Muzeum Narodowym studenci mieli również okazję zapoznać się z cennymi zbiorami malarstwa ikonowego.
Ważnym punktem programu była wizyta we wnętrzu wczesnobarokowego kościoła Świętych Piotra i Pawła przy ul. Grodzkiej – dzieło włoskiego architekta Giovanniego Trevano. Następne ważne punkty programu to zespół kościoła Franciszkanów, franciszkańskie krużganki i kościół z polichromią i witrażami autorstwa Stanisława Wyspiańskiego. Kościół franciszkanów stał się pretekstem do krótkiego wykładu o znaczeniu Wyspiańskiego w dziejach kultury polskiej. W krużgankach dominikańskich i wnętrzu wspaniałego bazylikowego kościoła zakonu kaznodziejów, studenci doskonali swoje umiejętności w zakresie podstawowych terminów architektonicznych oraz historii wybranych technik artystycznych.
Godziny popołudniowe to zajęcia w kościele Mariackim, gdzie studenci zapoznali się z historią przemian architektonicznych i wystroju najważniejszej świątyni w mieście oraz efektami zakończonej niedawno konserwacji wielkiego poliptyku Mariackiego Wita Stwosza z lat 1477-1489.
Jednym z ostatnich punktów programu w obrębie Starego Miasta stał się akademicki kościół Św. Anny, znakomite dzieło Tylmana van Gameren, jedno z najbardziej efektownych wnętrz późnobarokowych na ziemiach polskich, dekorowane przez znakomitego sztukatora Baltazara Fontanę. W sąsiadującym z kościołem Św. Anny kwartale uniwersyteckim, studenci zapoznać mogli się z historią i przemianami architektonicznymi Collegium Maius najstarszego gmachu Uniwersytetu Jagiellońskiego z przełomu XIV i XV wieku, jednego z najstarszych i najlepiej zachowanych architektonicznych kompleksów uniwersyteckich na świecie.
Z kwartału uniwersyteckiego udaliśmy się Plantami ponownie w kierunku Wawelu, skąd przez Stradom dotarliśmy na krakowski Kazimierz. Tu studenci odwiedzili wpierw kryptę zasłużonych w kościele Paulinów na Skałce, obejrzeli (choć tylko z zewnątrz) kościół św. Katarzyny z klasztorem Augustianów oraz znakomicie wyposażone wnętrze kościoła Bożego Ciała – parafialnej świątyni dawnego Kazimierza.
Relacja i fotorelacja: Piotr Łopatkiewicz
