(felieton)<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d mem\u00f3w \u017cartobliwie odnosz\u0105cych si\u0119 zdalnego nauczania w wykonaniu nieco przejrza\u0142ych cia\u0142em (bo przecie nie duchem!) nauczycieli akademickich, jeden szczeg\u00f3lnie zapad\u0142 mi w pami\u0119\u0107. Wida\u0107 na nim starszego profesora, kt\u00f3ry desperacko pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 swoich student\u00f3w czy seminarzyst\u00f3w w kuchence mikrofalowej. Dla jego wyj\u0105tkowej urody warto go przywo\u0142a\u0107 \u2013 zanim si\u0119 zupe\u0142nie zdezaktualizuje\u2026<\/p>\n\n\n\n Ogl\u0105daj\u0105c dzi\u015b ten obrazek, mam wra\u017cenie, \u017ce epidemia wytr\u0105ci\u0142a nas, jako nauczycieli akademickich, z \u201eodwiecznych\u201d kolein uczelnianego \u017cycia, pozbawi\u0142a rutyny i zmusi\u0142a do wej\u015bcia w nowe obszary komunikacji. To by\u0142o wyzwanie na miar\u0119 tego, kt\u00f3re Jim Telfer 21 czerwca 1997 r. w Kapsztadzie, wobec swojej dru\u017cyny rugby, nazwa\u0142 \u201ewaszym chol\u2026ym Everestem\u201d, i doda\u0142, \u017ce \u201enikt tego za was nie zrobi\u201d. Po tym technologicznym skoku, jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy uczeni zafascynowani otwieraj\u0105cymi si\u0119 mo\u017cliwo\u015bciami uprawiania nauki: \u201enic ju\u017c nie b\u0119dzie takie samo\u201d. Jest w tym wiele racji, skoro na ostatnim posiedzeniu jednego z towarzystw naukowych by\u0142o prawie 200 uczestnik\u00f3w ze wszystkich uczelni w Polsce i kilkunastu zagranicznych. To dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119. Ale objawi\u0142 si\u0119 towarzysz\u0105cy temu paradoks \u2013 samotno\u015bci i irracjonalno\u015bci takiego funkcjonowania, prowadz\u0105cy do rozmaitych psychicznych zaburze\u0144 (cz\u0142owiek jest przecie\u017c istot\u0105 spo\u0142eczn\u0105?). Nie wiem, jak Ty, Drogi Czytelniku, ale ja bardzo t\u0119skni\u0119 za swoimi studentami, za Waszym poczuciem humoru i niewymuszonym u\u015bmiechem m\u0142odo\u015bci. Mo\u017ce uda nam si\u0119 znale\u017a\u0107 ni\u0107 porozumienia, poza og\u00f3lnie znanymi platformami, z kt\u00f3rych korzystamy dzi\u0119ki zapobiegliwej m\u0105dro\u015bci naszych W\u0142adz?<\/p>\n\n\n\n *<\/p>\n\n\n\n Moi nauczyciele z podstaw\u00f3wki (\u015bwie\u0107 Panie nad ich duszami!) k\u0142adli nam do g\u0142owy, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest, a przynajmniej winna by\u0107, naszym przyjacielem. Pewnie celowo nie precyzowali, o jakie to te\u017c ksi\u0105\u017cki chodzi, wi\u0119c w poszukiwaniu przyja\u017ani \u201eprzejecha\u0142em\u201d na oko sze\u015b\u0107 p\u00f3\u0142ek, ze \u015brodkowego, niewidocznego dla Gro\u017anej Pani Bibliotekarki rega\u0142u (a by\u0142a gro\u017ana, bo uczy\u0142a te\u017c matematyki i mia\u0142a ma\u0142o sympatyczny zwyczaj rzucania p\u0119kiem kluczy w tych, kt\u00f3rzy niezbyt uwa\u017cali na lekcji, a oni siedzieli w ostatnich \u0142awkach). Biblioteka by\u0142a osiedlowa, ja si\u0119 ba\u0142em, wi\u0119c zupe\u0142nie niechc\u0105cy przyjaci\u00f3\u0142 zacz\u0105\u0142em szuka\u0107 od literki S do V. Szcz\u0119\u015bliwie omin\u0105\u0142em wi\u0119c wielu \u015bmiertelnie powa\u017cnych autor\u00f3w i ich dzie\u0142 (np. Marksa i Engelsa omin\u0105\u0142em, a nawet Camusa i Conrada \u2013 czego p\u00f3\u017aniej \u017ca\u0142owa\u0142em. Nienackiego i przyg\u00f3d Pana Samochodzika, Bahdaja i Wakacji z duchami<\/em> – te\u017c ). Straszna Bibliotekarka z niejakim zdziwieniem patrzy\u0142a, jak sz\u00f3stoklasista \u201ejak leci\u201d, po pi\u0119\u0107 sztuk, wyci\u0105ga zawarto\u015b\u0107 p\u00f3\u0142ki i odnosi j\u0105 grzecznie po dw\u00f3ch tygodniach. Czego tam nie by\u0142o! R\u00f3\u017cno\u015bci, m\u00f3wi\u0119 Wam! Nawet jakie\u015b okropne romansid\u0142a i jedna ksi\u0105\u017cka o gejszach i staro\u017cytnych kurtyzanach, kt\u00f3r\u0105 Pani dawa\u0142a mi do r\u0105k z niejakim wahaniem, ale da\u0142a i p\u0142ynie st\u0105d nauczka, \u017ce trzeba ufa\u0107 m\u0142odzie\u017cy. Nawet je\u015bli czujemy nieprzepart\u0105 pokus\u0119 poprawiania \u015bwiata. By\u0142a tam te\u017c ksi\u0105\u017ceczka umoralniaj\u0105ca z 1925 roku, o tym, co powinna wiedzie\u0107 ka\u017cda dziewczyna (ale z tego si\u0119 ju\u017c spowiada\u0142em przed swoim staro\u015bwieckim wikarym, wi\u0119c i pomin\u0119 zas\u0142u\u017conym, odpokutowanym milczeniem). To dzie\u0142ko znana Wam Pani podawa\u0142a mi ju\u017c z wyra\u017anym rozbawieniem w oczach. I nie wiadomo, czym by si\u0119 to wszystko sko\u0144czy\u0142o (mo\u017ce wt\u00f3rnym analfabetyzmem, alergi\u0105 na ksi\u0105\u017cki?), gdybym by\u0142 nie trafi\u0142 na Julesa Verne\u2019a i Alfreda Szklarskiego. I przepad\u0142em. Dosz\u0142o nawet do gorsz\u0105cych scen z moj\u0105 ukochan\u0105 babci\u0105, kt\u00f3ra g\u0142o\u015bno domaga\u0142a si\u0119 ograniczenia moich czytelniczych zap\u0119d\u00f3w, dla zachowania zdrowia psychicznego (oczywi\u015bcie mojego \u2013 nie rodziny). Wszystko na nic, ale natura b\u0142\u0105dzi\u0107 nie mo\u017ce i szcz\u0119\u015bliwie wybuch\u0142a wtedy wielka mi\u0142o\u015b\u0107 do pi\u0142ki no\u017cnej (ja skromnie \u2013 chcia\u0142em by\u0107 nie jak Pele, Maradona, Neymar i Lewandowski w jednym, tylko Antonim Szymanowskim, prawym obro\u0144c\u0105 krakowskiej Wis\u0142y i reprezentacji Polski \u2013 dlatego nawet chodzi\u0142em mu my\u0107 samoch\u00f3d\u2026), a na dobitk\u0119 odkry\u0142em, \u017ce istniej\u0105 dziewczyny. Wszystko wr\u00f3ci\u0142o wi\u0119c do ukartowanej przez Stw\u00f3rc\u0119 r\u00f3wnowagi: kilka tysi\u0119cy przeczytanych ksi\u0105\u017cek (oczywi\u015bcie, wtedy by\u0142o tego du\u017co mniej) nie przeszkadza w niczym, tak\u017ce w kopaniu w pi\u0142k\u0119 w okr\u0119g\u00f3wce i w klasie \u201eA\u201d, a nawet u\u0142atwia wyci\u0105gni\u0119cie inteligentnej dziewczyny na spacer.<\/p>\n\n\n\n \u00c0 <\/em>propos<\/em>! Bardzo lubi\u0119 dokucza\u0107 innym kawa\u0142ami o g\u00f3ralach i bacach i kocham ten ciep\u0142y, pob\u0142a\u017cliwy humor, kt\u00f3rym emanowa\u0142 (nie chc\u0119 tu u\u017cy\u0107 wykl\u0119tego s\u0142owa \u201ezara\u017ca\u0142\u201d) ks. profesor J\u00f3zef Tischner, jeden z moich p\u00f3\u017aniejszych ulubionych tw\u00f3rc\u00f3w (kapelan Solidarno\u015bci<\/em> – dodam). I to jest te\u017c w jego r\u00f3\u017cnych ksi\u0105\u017ckach! No i tak: pytanie podstawowe, jakim sposobem mo\u017cna poderwa\u0107 g\u00f3ralk\u0119? Okazuje si\u0119, \u017ce na aksjologi\u0119 (to nauka o warto\u015bciach i kategoriach estetycznych: co pi\u0119kne, co brzydkie): na smak, na rodzin\u0119, a w ostateczno\u015bci \u2013 na filozofi\u0119. Oto przyk\u0142ad: Mary\u015b, przepytujym<\/em> \u2018przepraszam\u2019 Cie grzecnie, a lubis ty syr?<\/em> \u2015 Niy! <\/em>\u2015 No a mos ty moze siostre? <\/em>\u2015 Niy!! <\/em>\u2015 Przepytujem Cie drugi roz, Mary\u015b. A kieby\u015b<\/em> \u2018gdyby\u015b\u2019 ty mia\u0142a siostre, to by\u015b lubi\u0142a syr?<\/em> R\u00f3\u017cnych, jak wida\u0107, mo\u017cna mie\u0107 przyjaci\u00f3\u0142 w ksi\u0105\u017ckach; nie wypieraj\u0105 si\u0119 raz zadzierzgni\u0119tych wi\u0119z\u00f3w, s\u0105 wierni i ci\u0105gle ch\u0119tni do rozmowy.<\/p>\n\n\n\n No i tu pora poskromi\u0107 moje gadulstwo, bo zbli\u017camy si\u0119 wreszcie do sedna sprawy. Wszyscy wiemy, \u017ce prawdziwych przyjaci\u00f3\u0142 poznaje si\u0119 w biedzie. A bieda (czyli \u2018nieszcz\u0119\u015bcie\u2019) spad\u0142a na nas i, jak dot\u0105d, znik\u0105d przed ni\u0105 szybkiego medycznego ratunku nie wida\u0107. Ale lekarze powtarzaj\u0105 z uporem, \u017ce nawet na covidowym \u0142\u00f3\u017cku trzeba mie\u0107 wol\u0119 \u017cycia i okazywa\u0107 hart ducha. Pora wi\u0119c og\u0142osi\u0107 alert (alarm) w\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017ckowych przyjaci\u00f3\u0142. Nawet tych, o kt\u00f3rych jeszcze nie wiemy albo wydaj\u0105 si\u0119 nam starzy. S\u0105 blisko, czasem bli\u017cej ni\u017c si\u0119 wydaje, bo pow\u0142azili w r\u00f3\u017cne zakamarki Internetu i czekaj\u0105. Tak jest, Niedowiarkowie i Ksi\u0105\u017ckosceptycy, Leniwcy Kanapowi i Pospolici! Siedz\u0105 w smartfonie, dla niepoznaki ulegli e-bookowej i audiobookowej metamorfozie \u2015 i czekaj\u0105. Zar\u0119czam!<\/p>\n\n\n\n To zdarzy\u0142o si\u0119 ostatnio i mnie (szcz\u0119\u015bliwie najgorsze mnie omin\u0119\u0142o); le\u017ca\u0142em jak \u0141azarz, nawet m\u00f3wi\u0107 si\u0119 nie da\u0142o (totalna kl\u0119ska dla mnie!). I wtedy przypomnia\u0142em sobie, \u017ce tegoroczna Literacka Nagroda Nike trafi\u0142a do r\u0105k m\u0142odego pisarza (i weterynarza) Rados\u0142awa Raka, za Ba\u015b\u0144 o w\u0119\u017cowym sercu albo wt\u00f3re s\u0142owo o Jak\u00f3bie Szeli<\/em>. \u017bona \u201ezorganizowa\u0142a\u201d mi nagranie. Ten audiobook by\u0142 czym\u015b szczeg\u00f3lnym, jak zreszt\u0105 jest sama ta niezwyk\u0142a, pi\u0119kna ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra nie boi si\u0119 narodowego mitu i ba\u015bni, pr\u00f3buje w niecodzienny spos\u00f3b znale\u017a\u0107 przestrze\u0144 mediacji dla pogodzenia si\u0119 z przekl\u0119t\u0105 polsk\u0105 histori\u0105, pe\u0142n\u0105 przekaz\u00f3w o uporczywej, nieustaj\u0105cej od wiek\u00f3w walce poni\u017canych i wykorzystywanych, traktowanych jak naw\u00f3z i byd\u0142o, o emancypacj\u0119 i wolno\u015b\u0107. Ryzykowny temat, bo autor nie pr\u00f3buje z niczego rozgrzeszy\u0107 sprawc\u00f3w tzw. rzezi galicyjskiej na szlachcie i ziemia\u0144stwie ani os\u0105dza\u0107 przyw\u00f3dc\u0119 rabacji, Jak\u00f3ba Szel\u0119, poci\u0105gni\u0119tego w otch\u0142a\u0144 okrucie\u0144stwa przez sprawy wielkiej polityki. A ta jest zawsze brudna i toksyczna, umie korzysta\u0107 z intrygi i maskowa\u0107 z\u0142owrogie intencje. Ksi\u0105\u017cka zaw\u0142adn\u0119\u0142a moja wyobra\u017ani\u0105. Dolegliwo\u015bci ustawa\u0142y z trudem, ale ja mia\u0142em swoj\u0105 przestrze\u0144 wolno\u015bci. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 szukanie snu na suficie, bo o sen zatroszczy\u0142 si\u0119 m\u00f3j nowy przyjaciel. O starych te\u017c nie zapomnia\u0142em, nawet o Conradzie i budz\u0105cym niepok\u00f3j Twardochu (Verne te\u017c by\u0142, a jak\u017ce, czyta\u0142 Goszty\u0142a genialnie\u2026). I jako\u015b posz\u0142o, wsta\u0142em i ciesz\u0119 si\u0119 zaj\u0119ciami w Kro\u015bnie. Tyle wydawa\u0142oby si\u0119 zatartych przez rutyn\u0119 przyjemno\u015bci! Studenci ch\u0119tnie odwiedzaj\u0105 m\u00f3j autorski wyk\u0142ad o etykiecie i higienie komunikacji w pi\u0105tek o godzinie 17.00, pokazuj\u0105 czasem swoje dzieci przed kamer\u0105, nie naigrawaj\u0105 si\u0119 z wpadek z prezentacjami i niew\u0142\u0105czonego mikrofonu. \u015awiat mimo z\u0142owrogiego mroku nabra\u0142 kolor\u00f3w, my\u015bl\u0119 \u017ce nie bez pomocy starych i nowych przyjaci\u00f3\u0142\u2026<\/p>\n\n\n\n Na koniec jeszcze male\u0144ka poetycka prywata \u2013 fragmencik wiersza Wis\u0142awy Szymborskiej (te\u017c si\u0119 lubimy, gor\u0105co namawiam), kt\u00f3ra pr\u00f3buje zamkn\u0105\u0107 w s\u0142owach TO, co rozci\u0105ga si\u0119 pomi\u0119dzy narodzinami i \u015bmierci\u0105. \u201eRozci\u0105ga si\u0119\u201d ale z naszym istotnym udzia\u0142em. Studia to pi\u0119kny czas na \u201erozci\u0105ganie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nic dwa razy si\u0119 nie zdarza<\/p>\n\n\n\n I nie zdarzy. Z tej przyczyny<\/p>\n\n\n\n Zrodzili\u015bmy si\u0119 bez wprawy<\/p>\n\n\n\n I pomrzemy bez rutyny.<\/p>\n\n\n\n Poezja umie, jak wida\u0107, u\u0142owi\u0107 i zatrzyma\u0107 w s\u0142owach proste marzenie, by wype\u0142ni\u0107 \u017cycie niebanaln\u0105, pi\u0119kn\u0105 i dobr\u0105 tre\u015bci\u0105. Trzeba jednak zej\u015b\u0107 z ob\u0142ok\u00f3w na ziemi\u0119. Wiedzieli ju\u017c staro\u017cytni Grecy, \u017ce w zdrowym ciele zdrowy duch (Mens sana in corpore sano<\/em> \u2013 Sokrates). Wiedzieli i nasi dziadowie, przyjmuj\u0105c te m\u0105dre s\u0142owa za dewiz\u0119 Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, tak wa\u017cnego w naszych stronach.<\/p>\n\n\n\n No dobrze, spr\u00f3bujmy to podda\u0107 logicznej weryfikacji. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce ju\u017c wiemy (np. z uczelnianego poradnika sztuki covido-przetrwania, kt\u00f3ry si\u0119 w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142), jak si\u0119 od\u017cywia\u0107, by zadba\u0107 o CIA\u0141O. Ale CZYM od\u017cywia si\u0119 DUCH? M\u00f3j siostrzeniec z uporem twierdzi, \u017ce schabowym, pizz\u0105, wie\u015bmakami i coca-col\u0105 (w ostateczno\u015bci pepsi); jego \u017cona \u2013 \u017ce kie\u0142kami pszenicy i kotletami sojowymi. To w og\u00f3le nie mo\u017ce by\u0107 prawd\u0105 \u2015 przecie\u017c zapadliby\u015bmy si\u0119 w otch\u0142a\u0144 absurdu, sk\u0105d by nas nie wydoby\u0142y nawet papieskie krem\u00f3wki z Wadowic. Nie mam czasu, by rozwin\u0105\u0107 ten smakowity (godny podkarpackiego sybaryty) w\u0105tek. Trzeba tu w\u0142\u0105czy\u0107 my\u015blenie, a ono lubi analogie.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d stosowanych dawniej (mam nadziej\u0119\u2026) metod wychowawczych kr\u00f3lowa\u0142a tzw. metoda \u201eodtylcowa\u201d. Wyra\u017ca\u0142a si\u0119 ona w przekonaniu, \u017ce pomi\u0119dzy g\u0142ow\u0105 a miejscem, gdzie plecy trac\u0105 swoj\u0105 szlachetn\u0105 nazw\u0119, biegnie co\u015b na kszta\u0142t \u201eautostrady m\u0105dro\u015bci\u201d. Nic dziwnego, \u017ce w tak ma\u0142o subtelny spos\u00f3b (pasem, kablem od \u017celazka, klapsem) wielu rodzic\u00f3w bezkrytycznie, przy lada okazji \u201enabija\u0142o rozumu\u201d swoim pociechom. Niekt\u00f3rzy do\u0142\u0105czali do tego repertuaru jeszcze kl\u0119czenie na grochu albo lanie po \u0142apach np. szkoln\u0105 linijk\u0105 (od r\u0105k i n\u00f3g \u2013 czy\u017cby jaka\u015b droga krajowa inteligencji?). No i co? Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to bzdura, a biciem niczego dobrego dzieci si\u0119 nie nauczy. Dlatego i my musimy porzuci\u0107 my\u015bl, \u017ce po intensywnym treningu i smakowitym posi\u0142ku nasz DUCH po\u0142akomi si\u0119 np. na chipsy i piwo. Tu nawet cr\u00e8me br\u00fbl\u00e9e<\/em> ze s\u0142onym karmelem, aroniowa nalewka, koniaczek i cygaro Habanos to Cohiba<\/em> nie pomo\u017ce. W\u0142a\u015bciwe rozwi\u0105zanie podsun\u0105\u0142 mi pewien student (doktorant) z zacnej technicznej uczelni, kt\u00f3ry ostatnio swojemu promotorowi odm\u00f3wi\u0142 przeczytania 10 stron tekstu, poniewa\u017c to, cytuj\u0119 studenta: \u201ezaj\u0119\u0142oby mi za du\u017co czasu\u201d. Jak sprawdzi\u0142em, przy p\u0142ynnym czytaniu na g\u0142os daje to 20 minut i ten czas mo\u017cemy, jak s\u0105dz\u0119, uzna\u0107 za miar\u0119 wytrzyma\u0142o\u015bci m\u0142odego studenckiego pokolenia na kontakt ze s\u0142owem pisanym. DUCH i tym si\u0119 w Was znakomicie pokrzepi!<\/p>\n\n\n\n Drodzy M\u0142odzi Przyjaciele! Do ksi\u0105\u017cek wi\u0119c i do audiobook\u00f3w, 20 minut \u2013 nie wyrok! Mam tak\u0105 cich\u0105 nadziej\u0119, \u017ce warunkach codziennej recydywy niepostrze\u017cenie przestaniecie zerka\u0107 k\u0105tem oka na, jak to si\u0119 \u0142adnie m\u00f3wi\u0142o, \u201ewskaz\u00f3wki zegara\u201d, bo co\u015b wa\u017cniejszego zaw\u0142adnie tak\u017ce Wasz\u0105 wyobra\u017ani\u0105. Z rado\u015bci\u0105 si\u0119 TAM z Wami spotkam.<\/p>\n\n\n\n Kazimierz Sikora<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kazimierz Sikora O nieoczekiwanych po\u017cytkach z koronawirusa, covidowej lektury i o biedzie (felieton) W\u015br\u00f3d mem\u00f3w \u017cartobliwie odnosz\u0105cych si\u0119 zdalnego nauczania w wykonaniu nieco przejrza\u0142ych cia\u0142em (bo przecie nie duchem!) nauczycieli akademickich, jeden szczeg\u00f3lnie zapad\u0142 mi w pami\u0119\u0107. Wida\u0107 na nim starszego profesora, kt\u00f3ry desperacko pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 swoich student\u00f3w czy seminarzyst\u00f3w [\u2026] <\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2021\/01\/obrazek-do-felietonu-Kazia.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n