{"id":779,"date":"2020-12-09T12:49:50","date_gmt":"2020-12-09T11:49:50","guid":{"rendered":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/?p=779"},"modified":"2020-12-09T12:52:16","modified_gmt":"2020-12-09T11:52:16","slug":"slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/","title":{"rendered":"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

DR HAB. KAZIMIERZ SIKORA, POLONISTA<\/strong>
J\u0119zyk zosta\u0142 wpl\u0105tany w s\u0142u\u017cb\u0119 sporu ideologicznego.<\/strong>
Ludzie rozgrzeszaj\u0105 si\u0119 z braku ogl\u0119dno\u015bci i kultury,<\/strong>
bo uwa\u017caj\u0105, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0141OWA POSZ\u0141Y NA WOJN\u0118<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy b\u0119dziemy musieli wykropkowa\u0107 du\u017co s\u0142\u00f3w w naszej rozmowie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To zale\u017cy od nas i od dojrza\u0142o\u015bci czytelnika. Jestem zdania, \u017ce zasadniczo nie ma brzydkich s\u0142\u00f3w. Kiedy przyjrze\u0107 si\u0119 temu, sk\u0105d one si\u0119 wzi\u0119\u0142y, to wida\u0107, \u017ce bardziej zale\u017cy to od ludzi ni\u017c od natury samego j\u0119zyka. Najgorsze, rynsztokowe s\u0142owa, wulgaryzmy pierwotnie nazywa\u0142y np. dziur\u0119 w czym\u015b (\u201ed\u2026\u201d), szyszk\u0119 \u015bwierkow\u0105 (\u201ech\u2026\u201d) albo \u2013 to bodaj najgorsze \u2013 kur\u0119 (\u201ek\u2026\u201d). Gdy si\u0119 przyjrze\u0107 naturze wulgarno\u015bci, trzeba by si\u0119 zastanowi\u0107, do jakich tre\u015bci kultury ona nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Ostatni okres nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce wulgarno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 powszechna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ta moja wycieczka j\u0119zykoznawcy w przesz\u0142o\u015b\u0107 ma przekona\u0107, \u017ce w naturze wulgarno\u015bci le\u017cy agresja. Od s\u0142owa do s\u0142owa i\u2026 rozmowa si\u0119 ko\u0144czy, a otwiera droga np. do r\u0119koczyn\u00f3w. Mamy dzi\u015b do czynienia z niebywa\u0142\u0105 ekspansj\u0105 wulgarno\u015bci i pospolitego chamstwa w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach komunikacyjnych i, niestety, jest na to coraz wi\u0119ksze przyzwolenie.<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d to przyzwolenie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trudno na to odpowiedzie\u0107. Moment odzyskania wolno\u015bci bardzo silnie si\u0119 objawi\u0142 w j\u0119zyku. To by\u0142a reakcja na silnie sformalizowany j\u0119zyk poprzedniej epoki, kt\u00f3ry by\u0142 kojarzony z nowomow\u0105. Remedium widziano \u2013 przynajmniej tak si\u0119 wtedy wydawa\u0142o \u2013 w otwarciu si\u0119 nowych, m\u0142odych medi\u00f3w na j\u0119zyk potoczny. To mia\u0142a by\u0107 nowa komunikacja: swobodny, szczery j\u0119zyk, wystarczaj\u0105co mocny, by ud\u017awign\u0105\u0107 nowe tre\u015bci i aspiracje spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tam, \u017ce na pocz\u0105tku lat 90. celowa\u0142o w tym radio RMF. Oswajali\u015bmy wi\u0119c powoli sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej rzeczy do niedawna uwa\u017cane za kompromituj\u0105ce (np. potoczny j\u0119zyk w mediach) sta\u0142y si\u0119 norm\u0105. W \u015blad za tym posz\u0142a afirmacja negatywnych wzorc\u00f3w polszczyzny. Ale gdy obiegowa i nacechowana emocjonalnie polszczyzna zaczyna wkracza\u0107 w niedost\u0119pne dla niej do tej pory rejony komunikacji, to z punktu widzenia j\u0119zyka jest to zjawisko chore. To, co przynosi\u0142o ujm\u0119 osobie wykszta\u0142conej, by\u0142o kompromituj\u0105ce, sta\u0142o si\u0119 nobilituj\u0105ce. Wolno\u015b\u0107 w ten spos\u00f3b pojmowana, kt\u00f3ra nie szuka dla siebie ogranicze\u0144, nie szanuje niczego, musia\u0142a si\u0119 sko\u0144czy\u0107 nieco anarchizuj\u0105c\u0105 afirmacja zupe\u0142nej wolno\u015bci w s\u0142owach jako najlepszego sposobu wyra\u017cania siebie.<\/p>\n\n\n\n

J\u0119zyk ewoluuje i mo\u017ce to jest pewne stadium rozwoju?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0142a pani o wykropkowywaniu, b\u0119d\u0119 stara\u0142 si\u0119 unikn\u0105\u0107 s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re tego wymagaj\u0105, mamy ich a\u017c nadto. W m\u0142odym pokoleniu ograniczenie dla swobodnego wypowiadania si\u0119 jest jakby pojmowane na opak, niczym kr\u0119puj\u0105cy gorset. Kiedy sam s\u0142ysz\u0119 ten \u201ekurwijski\u201d j\u0119zyk w ustach student\u00f3w zacnych uniwersytet\u00f3w, staram si\u0119 wi\u0119c interweniowa\u0107. Zwracam im uwag\u0119: je\u015bli traktujecie powa\u017cnie dyscyplin\u0119 humanistyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 studiujecie, to troska o bogaty intelektualnie j\u0119zyk jest dla was racj\u0105 istnienia. M\u0142ody cz\u0142owiek odpowiedzia\u0142 mi tak: \u201eale\u017c, prosz\u0119 pana, my do pana nie m\u00f3wimy, rozmawiamy mi\u0119dzy sob\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201ePsy\u201d Pasikowskiego z 1992 roku by\u0142y jednym bluzgiem. Ale o ile mo\u017cna zrozumie\u0107 \u015brodowiska przest\u0119pcze, to co z inteligentem Adasiem Miauczy\u0144skim w filmie \u201eDzie\u0144 \u015bwira\u201d, kt\u00f3ry m\u00f3wi w taki spos\u00f3b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczna korzysta ze specjalnych praw. Przypomn\u0119, \u017ce trafia\u0142o si\u0119 to najwi\u0119kszym. \u201ePsy\u201d Pasikowskiego pokazywa\u0142y m\u0119skie \u015brodowiska nastawione na wyj\u0105tkowo brutalny, emocjonalny styl przekazu. W filmie to nurt prowokacyjny. Ale film sta\u0142 si\u0119 znakiem czasu i uruchomi\u0142 \u0142a\u0144cuch wydarze\u0144, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do nieuchronnej instrumentalizacji wulgarno\u015bci. I dewulgaryzacji s\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

To znaczy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zacierania brzydkiej strony s\u0142\u00f3w. Przestaj\u0105 by\u0107 pojmowane jako wulgarne. Takim s\u0142owem jest \u201ezajebisty\u201d albo \u201eolewa\u0107\u201d. To s\u0142owa \u0142ami\u0105ce obyczajowe tabu, nie do przyj\u0119cia w ustach kobiet. Ja pami\u0119tam je z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia w wojsku. Kiedy znalaz\u0142em si\u0119 w Wy\u017cszej Oficerskiej Szkole Wojsk Zmechanizowanych, pierwsze zdanie, jakie us\u0142ysza\u0142em z ust oficera brzmia\u0142o: \u2013 K\u2026, a jak si\u0119 nazywacie?<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Sikora, panie kapitanie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Sikora, wyjmijcie r\u0119ce z kieszeni, bo wam ch\u2026 paznokcie poobgryza.<\/p>\n\n\n\n

Jak si\u0119 potem przekona\u0142em, to by\u0142 to bardzo sympatyczny cz\u0142owiek. W wojsku taki j\u0119zyk by\u0142 powszechny. Ten styl uprawiania j\u0119zyka jest w\u0142a\u015bciwy pewnym \u015brodowiskom. W \u015brodowisku dziennikarskim uchodz\u0105 za potoczne. Jestem jak najdalszy, \u017ceby kogokolwiek ods\u0105dza\u0107 od czci i wiary. Natomiast szczeg\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk ponosz\u0105 elity i \u015brodowiska, kt\u00f3re do takiej sytuacji dopu\u015bci\u0142y. Demokratyzacja \u017cycia i emancypacja kobiet odegra\u0142y tu na pewno spor\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Potocki, Fredro bywali obsceniczni, Kochanowskiemu te\u017c trafia\u0142a si\u0119 dosadno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ale dzisiaj znikn\u0119\u0142a z j\u0119zyka polskiego taka kategoria jak frywolno\u015b\u0107. Nie umiemy m\u00f3wi\u0107 o mi\u0142o\u015bci. By\u0142em \u015bwiadkiem, kiedy w autobusie dziewczyna zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 swojemu partnerowi s\u0142owami, kt\u00f3re mnie nie przesz\u0142yby przez gard\u0142o. Nie przejmowa\u0142a si\u0119 moj\u0105 obecno\u015bci\u0105, zreszt\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Przyzwyczajamy si\u0119 do tego j\u0119zyka.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dochodzi do paradoksu. \u015aledzimy rozmow\u0119 w studiu telewizyjnym i s\u0142yszymy, jak kto\u015b m\u00f3wi: \u201ebredzi pan jak pot\u0142uczony. Bra\u0142 pan co\u015b dzisiaj?\u201d. Skonfrontujmy to z inn\u0105 wypowiedzi\u0105, kt\u00f3ra niedawno by\u0142a jeszcze norm\u0105 w wypowiedzi publicznej: \u201eMoim zdaniem jest niezupe\u0142nie tak jak pan m\u00f3wi. Mam inne zdanie na ten temat\u201d. Okazuje si\u0119, \u017ce ten drugi komunikat pojmowany jest nie tylko jako dow\u00f3d s\u0142abo\u015bci. Niekt\u00f3rzy widz\u0105 w tym nawet przejaw manipulacji, kr\u0119tactwa.<\/p>\n\n\n\n

Ogl\u0105damy triumfalny poch\u00f3d chamstwa. I bardzo trudno jest si\u0119 temu przeciwstawia\u0107 bez zdecydowanej postawy spo\u0142ecze\u0144stwa, przynajmniej jego bardziej wykszta\u0142conej cz\u0119\u015bci. Przepisy prawa, dodam, jednoznacznie stanowi\u0105, \u017ce przeklinanie w miejscu publicznym jest karane.<\/p>\n\n\n\n

Ale skoro same elity tak m\u00f3wi\u0105? S\u0142yszeli\u015bmy polityk\u00f3w nagranych na ta\u015bmy. \u201eCh\u2026, d\u2026 i kamieni kupa\u201d w ustach ministra, sk\u0105din\u0105d wnuka wielkiego pisarza. Politycy ratyfikowali taki j\u0119zyk.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce pods\u0142uchiwanie jest nieetyczne, a je\u015bli z tego rodzaju materia\u0142u czyni si\u0119 materia\u0142 polityczny, to nale\u017cy te\u017c uderzy\u0107 si\u0119 we w\u0142asne piersi. Pewien polityk prawicy, wtedy m\u0142ody, w pewien niedopuszczalny spos\u00f3b wyrazi\u0142 si\u0119 o prezydencie Komorowskim. Niew\u0105tpliwie dosz\u0142o do instrumentalizacji wulgarno\u015bci. Do tego przy\u0142o\u017cy\u0142y r\u0119ce obie strony obecnego sporu politycznego. K\u0142adzie si\u0119 to cieniem na relacjach spo\u0142ecznych. Ludzie rozgrzeszaj\u0105 si\u0119 z powodu w\u0142asnych grzech\u00f3w j\u0119zykowych. \u015aledzi\u0142em to uwa\u017cnie, gdy narasta\u0142a temperatura sporu wok\u00f3\u0142 katastrofy smole\u0144skiej, szczeg\u00f3lnie w internecie. Wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142 to prze\u0142omowy moment; to wtedy s\u0142owa uda\u0142y si\u0119 na bezwzgl\u0119dn\u0105 wojn\u0119. Spotykamy dzisiaj strasznie brzmi\u0105ce nawo\u0142ywania do lekcewa\u017cenia g\u0142owy pa\u0144stwa czy do rozprawienia si\u0119 z politycznym przeciwnikiem. Idzie mi tu szczeg\u00f3lnie o te najbardziej zuchwa\u0142e, niszcz\u0105ce ludzi komentarze, wyra\u017caj\u0105ce niepohamowane frustracje. Dla mnie to karygodne. Normalni ludzie zaczynaj\u0105 si\u0119 w internecie chowa\u0107 przed tym, jak po jakich\u015b mysich dziurach. Tworzy si\u0119 konflikt, z kt\u00f3rego nie b\u0119dzie wyj\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n

Czy brutalno\u015b\u0107 uleg\u0142a instrumentalizacji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

J\u0119zyk zosta\u0142 wpl\u0105tany w s\u0142u\u017cb\u0119 sporu ideologicznego. Ludzie rozgrzeszaj\u0105 si\u0119 z braku ogl\u0119dno\u015bci i kultury, bo uwa\u017caj\u0105, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki: pokona\u0107, a nie przekona\u0107. Komentarze po ostatnich wydarzeniach i programach telewizyjnych: kto\u015b kogo\u015b zaora\u0142, kto\u015b kogo\u015b zajecha\u0142. Z przykro\u015bci\u0105 stwierdzam, \u017ce ka\u017cda taka wypowied\u017a stanowi atak na osob\u0119. W duchu solidarno\u015bci nale\u017ca\u0142oby si\u0119 od pewnych rzeczy w dyskursie politycznym powstrzyma\u0107. Trzeba by si\u0119 uderzy\u0107 w piersi i szuka\u0107 otrze\u017awienia.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze niedawno m\u00f3wiono, \u017ce kto\u015b klnie jak szewc, m\u00f3wi j\u0119zykiem doro\u017ckarskim. Szewc m\u00f3g\u0142, ale panienka w salonie nie mog\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Emancypacja otworzy\u0142a kobietom drog\u0119 do rejestr\u00f3w j\u0119zyka, kt\u00f3re dawniej by\u0142y dla nich niedost\u0119pne. Kiedy\u015b brak og\u0142ady by\u0142 przeszkod\u0105 w sytuacjach towarzyskich. Cz\u0142owiek z takim s\u0142ownictwem nie mia\u0142by czego szuka\u0107 poza w\u0142asnym \u015brodowiskiem. Na wsi w wielu sytuacjach przeklinanie, a zw\u0142aszcza przeklinanie przy kobietach, by\u0142o pot\u0119piane. Dzi\u015b to si\u0119 zmieni\u0142o. Negatywne wzorce sta\u0142y si\u0119 powszechne. Dlaczego, do ko\u0144ca nie wiem.<\/p>\n\n\n\n

Wie\u015b m\u00f3wi tak samo jak miasto, a przede wszystkim tak jak telewizor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak\u017ce \u015brodowiska kibicowskie, kt\u00f3rym nies\u0142usznie przypisuje si\u0119 pochodzenie z nizin, brak aspiracji, perspektyw \u017cyciowych. Ale przecie\u017c kibicami Legii czy Wis\u0142y s\u0105 studenci dobrych uniwersytet\u00f3w. Zmieniamy si\u0119 jako spo\u0142ecze\u0144stwo. Dokonuje si\u0119 wielka egalitaryzacja, a zanikaj\u0105 opiniotw\u00f3rcze elity. Prof. Kazimierz O\u017c\u00f3g m\u00f3wi, \u017ce ta \u201echoroba\u201d przejdzie, kiedy ukszta\u0142tuje si\u0119 w pe\u0142ni klasa \u015brednia, kt\u00f3ra zapewni pewn\u0105 stabilizacj\u0119 w j\u0119zyku. Mam jednak w\u0105tpliwo\u015bci, czy tak si\u0119 stanie.<\/p>\n\n\n\n

Nauka zna tzw. efekt Flynna: sta\u0142y wzrost przeci\u0119tnego ilorazu inteligencji w populacji. Od lat 80. ubieg\u0142ego wieku naukowcy zauwa\u017caj\u0105 odwr\u00f3cenie tej tendencji w krajach najbardziej rozwini\u0119tych. Jednym z objaw\u00f3w jest zubo\u017cenie j\u0119zyka. Nie chodzi tylko o s\u0142ownictwo, ale r\u00f3wnie\u017c o subtelno\u015bci j\u0119zykowe, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na z\u0142o\u017cone my\u015blenie i wyra\u017canie opinii. Zachodnia cywilizacja masowo g\u0142upieje?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Takie badania by\u0142y prowadzone przez socjolingwist\u00f3w. Brytyjski uczony Basil Bernstein bada\u0142 j\u0119zykowo \u015brodowiska m\u0142odzie\u017cy, uczni\u00f3w gorszych i lepszych szk\u00f3\u0142. Sformu\u0142owa\u0142 tez\u0119, \u017ce istnieje kod ograniczony i kod rozwini\u0119ty. J\u0119zyk jest nie tylko narz\u0119dziem komunikacji, ale tak\u017ce narz\u0119dziem poznania i interpretacji \u015bwiata. Je\u015bli kto\u015b zaniedba kszta\u0142cenie elokwencji swego dziecka, nigdy nie osi\u0105gnie ono w\u0142a\u015bciwego poziomu rozwoju, poniewa\u017c zabraknie mu ju\u017c potrzebnych do tego narz\u0119dzi.<\/p>\n\n\n\n

Pojawiaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 g\u0142\u00f3wnie emocje. Uczuciami, kt\u00f3re najch\u0119tniej wyra\u017camy, s\u0105 aprobata i dezaprobata. Kod intelektualny zaczyna przypomina\u0107 tupanie nogami, wrzaski. Trzeba uzna\u0107, \u017ce jest to kod cywilizacji, kt\u00f3ra ponosi kl\u0119sk\u0119 na polu edukacji.<\/p>\n\n\n\n

Ale \u017cyjemy w czasach, kiedy dominuj\u0105cym \u015brodkiem komunikacji jest obraz, nie s\u0142owo. Nie piszemy list\u00f3w, tylko wysy\u0142amy filmik lub mem. Mo\u017ce j\u0119zyk staje si\u0119 niepotrzebny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To chyba stwierdzenie na wyrost. By\u0142 moment fascynacji mow\u0105 cia\u0142a. W pewnej dyskusji zastanawiano si\u0119, czy mo\u017ce powinni\u015bmy komunikowa\u0107 si\u0119 jak filmowi komandosi, u\u017cywaj\u0105c wy\u0142\u0105cznie \u015brodk\u00f3w paraj\u0119zykowych. Skr\u00f3towo\u015b\u0107 i tempo \u017cycia przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na j\u0119zyk wsp\u00f3\u0142czesny, np. \u201ecze\u201d, \u201enara\u201d, \u201ekomp\u201d, \u201einfo\u201d; ujawnia si\u0119 te\u017c tak umotywowane d\u0105\u017cenie do ikoniczno\u015bci przekazu \u2013 we\u017amy tak ch\u0119tnie stosowane dzi\u015b prezentacje. Jednak rola j\u0119zyka jako narz\u0119dzia komunikacji pozostaje niezagro\u017cona.<\/p>\n\n\n\n

Wizualizacja przekazu to co innego. Badanie prowadzone w\u015br\u00f3d student\u00f3w i uczni\u00f3w wskazuje, \u017ce maj\u0105 oni powa\u017cne trudno\u015bci ze zrozumieniem tekstu. Dochodzi do sytuacji absurdalnych: studenci nie wiedz\u0105, co maj\u0105 robi\u0107 z d\u0142ugopisem i kartk\u0105 na wyk\u0142adzie, oczekuj\u0105 prezentacji. J\u0119zyk wymaga wyobra\u017ani.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w pocz\u0105tkowych klasach szko\u0142y podstawowej dzieci robi\u0105 prezentacje.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0105c \u017cartobliwie: uczestniczymy w nurcie cywilizacyjnym, kt\u00f3ry sam nas niesie. Nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 tworzenia hybrydalnych form komunikacji. Suchary, memy, intertekstualno\u015b\u0107 to jest rzeczywisto\u015b\u0107 komunikacji internetowej. Ale poza ni\u0105 istnieje<\/p>\n\n\n\n

komunikacja j\u0119zykowa. I trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby\u015bmy zamiast kodem j\u0119zykowym zacz\u0119li pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 obrazkami. Zmieni\u0142 si\u0119 spos\u00f3b rozumienia tekstu. Nie uwa\u017cam, \u017ceby\u015bmy musieli czu\u0107 si\u0119 zagro\u017ceni t\u0105 szybk\u0105 komunikacj\u0105, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia r\u00f3wnie\u017c obraz. By\u0107 mo\u017ce s\u0142owo zostanie zmarginalizowane, ale nie ma mowy, by zosta\u0142o ca\u0142kiem usuni\u0119te. Ale mo\u017cemy oczekiwa\u0107 otrze\u017awienia w kulturze. Internet ju\u017c pokazuje swoje s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mowa o skracaniu, to dzia\u0142a ameryka\u0144ski spos\u00f3b komunikacji. \u201ePokaza\u0107 fu\u2026a\u201d. Nawet ma\u0142e dzieci w przedszkolu to robi\u0105, nie wiedz\u0105c prawdopodobnie, co to znaczy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Okcydentalizacja j\u0119zyka objawi\u0142a si\u0119 po 1989 roku. Bezmy\u015blna afirmacja i zapatrzenie na Zach\u00f3d sprawi\u0142y, \u017ce powsta\u0142y s\u0142owa, kt\u00f3re zrobi\u0142y u nas zastanawiaj\u0105c\u0105 karier\u0119 i odgrywaj\u0105 dzi\u015b istotn\u0105 rol\u0119 w j\u0119zyku. Na przyk\u0142ad \u201esorry\u201d, \u201eups!\u201d, \u201ehello\u201d. Daj\u0105 poczucie nobilitacji. Mod\u0119 na angielszczyzn\u0119 utrwalaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u015brodowiska korporacyjne, kt\u00f3re, dzi\u015b odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju j\u0119zyka. U\u017cywa si\u0119 tam zazwyczaj dw\u00f3ch lub trzech j\u0119zyk\u00f3w, zatem po\u017cyczki s\u0105 cz\u0119ste. Jednak mimo wszystko nie powoduje to wielkiego zagro\u017cenia dla j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n

Tzw. plankton j\u0119zykowy jest gro\u017any? Te wszystkie \u201etak naprawd\u0119\u201d, \u201epo prostu\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Odpowiem przyk\u0142adem. By\u0142o przez kilka lat modne tajemnicze s\u0142\u00f3wko \u201etak\u201d, wyra\u017caj\u0105ce poszukiwanie afirmacji, szczeg\u00f3lnie cz\u0119ste przy przekonywaniu kogo\u015b, kt\u00f3re zast\u0119pstwo potoczne \u201eco nie?\u201d (\u201eZjad\u0142oby si\u0119 co\u015b dobrego, co nie\u201d). Owo tak, ch\u0119tnie dodawane bez widocznej potrzeby s\u0142owo, pochodzi z m\u00f3wionej angielszczyzny.<\/p>\n\n\n\n

Angielski ma ubo\u017cszy ni\u017c polski repertuar przekle\u0144stw. Jedno s\u0142owo na \u201ef\u201d dodawane do czasownik\u00f3w, rzeczownik\u00f3w, przys\u0142\u00f3wk\u00f3w. Oraz \u0142agodniejsze \u201ebloody\u201d, kt\u00f3re wyst\u0119puje ju\u017c chyba tylko w filmach dla dzieci. W serialach dystrybutor ma dwa wyj\u015bcia: t\u0142umaczy\u0107 na polski mocnym odpowiednikiem albo z\u0142agodzi\u0107, t\u0142umacz\u0105c, \u201echolera\u201d. Przy tym, co s\u0142yszymy dzi\u015b, to ostatnie wydaje si\u0119 niewinne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powiedzmy sobie, \u017ce s\u0105 okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych wulgarno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 uzasadniona. Znajoma profesor, kt\u00f3ra krytykowa\u0142a moje pryncypialne podej\u015bcie do tych spraw, powiedzia\u0142a mi kiedy\u015b: \u201ePanie Kazimierzu, trudno wymaga\u0107 od doros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny, \u017ceby m\u00f3wi\u0142 \u00bbojejku!\u00ab, kiedy uderzy si\u0119 m\u0142otkiem w palec\u201d. Przemy\u015bla\u0142em t\u0119 spraw\u0119. Jestem zdania, \u017ce z tego bezmy\u015blnego \u201efuckania\u201d (r\u00f3\u017cnica j\u0119zykowa pozwala mi zachowa\u0107 dystans) szcz\u0119\u015bliwie si\u0119 wyrasta. Natomiast, ma pani racj\u0119 \u2013 j\u0119zyk polski pod wzgl\u0119dem agresji jest nies\u0142ychanie bogaty. I tu jest problem.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego rozwin\u0119li\u015bmy w\u0142a\u015bnie t\u0119 dziedzin\u0119 j\u0119zyka?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce przyczyni\u0142o si\u0119 do tego g\u0142\u0119bokie rozwarstwienie, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o w czasie, gdy szlachta zbudowa\u0142a swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 w stosunku do stanu ch\u0142opskiego (XVI-XVII). Niekt\u00f3re s\u0142owa maj\u0105ce konotacj\u0119 plebejsko\u015bci i wiejsko\u015bci, np. gbur \u2013 czyli bogaty gospodarz; dziwka \u2013 dziewczyna ze wsi, s\u0142u\u017c\u0105ca, szybko uzyska\u0142y znaczenie deprecjonuj\u0105ce, wyra\u017caj\u0105ce niech\u0119\u0107 i pogard\u0119. W kulturze mieszcza\u0144skiej \u2013 mam na my\u015bli Zach\u00f3d \u2013 te r\u00f3\u017cnice nie mog\u0142y by\u0107 tak g\u0142\u0119bokie, zwyci\u0119\u017cy\u0142o podej\u015bcie, powiedzia\u0142bym, bardziej solidarno\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

Te ci\u0119\u017ckie s\u0142owa r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku wiejskim by\u0142y \u0142agodniejsze?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tu by\u0142y neutralne (\u201edziewka\/dziywka\u201d to zwykle \u201ec\u00f3rka\u201d). We\u017amy jednak j\u0119zyk staropolski. Za najci\u0119\u017csze s\u0142owo, kt\u00f3rym atakuje si\u0119, poni\u017ca matk\u0119 rozm\u00f3wcy (\u201ek\u2026 twoja ma\u0107\u201d) w XIV, XV wieku mo\u017cna by\u0142o straci\u0107 g\u0142ow\u0119, je\u015bli osoba obra\u017cona dowiod\u0142a, \u017ce skutkiem pom\u00f3wienia dosz\u0142o do obrazy czci (mog\u0142a te\u017c sama j\u0105\u0107 si\u0119 miecza). Kary za pom\u00f3wienia bywa\u0142y dotkliwe, czasem trzeba by\u0142o dos\u0142ownie odszczeka\u0107 publicznie.  Za naruszenie czci i godno\u015bci grozi\u0142y surowe kary \u2013 m\u00f3wi\u0105 o tym ksi\u0119gi s\u0105dowe. Zreszt\u0105 mo\u017cna tu przywo\u0142a\u0107 te\u017c przykazanie \u201eNie m\u00f3w fa\u0142szywego \u015bwiadectwa przeciw bli\u017aniemu swemu\u201d, co dotyczy sytuacji, kiedy kto\u015b l\u017cy i poni\u017ca, u\u017cywaj\u0105c przykrych, deprecjonuj\u0105cych s\u0142\u00f3w. Mam wra\u017cenie, \u017ce tych s\u0142\u00f3w jest bardzo du\u017co.<\/p>\n\n\n\n

Obra\u017aliwe gesty te\u017c si\u0119 przyj\u0119\u0142y.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, \u015brodkowy palec. Ch\u0119tnie u\u017cywamy palc\u00f3w u\u0142o\u017conych w liter\u0119 V, na znak zwyci\u0119stwa. Ale ma\u0142o kto wie, \u017ce odwr\u00f3cone palce u\u0142o\u017cone nieco inaczej w innych kulturach maj\u0105 znaczenie obra\u017aliwe. Kiedy\u015b takim nies\u0142ychanie wulgarnym gestem by\u0142a nasza \u201efiga\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Przekle\u0144stwa pisane maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 mocn\u0105 wymow\u0119 czy te\u017c s\u0105 \u0142agodniejsze? Z inn\u0105 grafi\u0105, na przyk\u0142ad \u201eq\u201d zamiast \u201ek\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To tylko mistyfikacja. W kulturze polskiej seksualno\u015b\u0107 zawsze by\u0142a tabu. Kiedy s\u0142yszymy s\u0142owo \u201epieprzy\u0107\u201d i uciekamy si\u0119 do pierwowzoru, widzimy, \u017ce to tylko eufemizm. Zmienia si\u0119 pisowni\u0119 po to, \u017ceby administrator strony internetowej nie zbanowa\u0142 autora. I ma si\u0119, o dziwo, jeszcze do niego pretensje, \u017ce usuwaj\u0105c ordynarne komentarze, narusza \u015bwi\u0119te prawo do wolno\u015bci wypowiedzi. Ale przepraszam \u2013 wulgarno\u015b\u0107 jako spos\u00f3b wyra\u017cania siebie jest w konflikcie z interesem spo\u0142ecznym, niszczy kultur\u0119 dialogu i dlatego jest nie do przyj\u0119cia. Popu\u015bcili\u015bmy sobie za bardzo. Nie jeste\u015bmy na wojnie. \u00a9\u00a9<\/p>\n\n\n\n

\u2014 rozmawia\u0142a Joanna Boja\u0144czyk<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.rp.pl\/Plus-Minus\/201209802-Kazimierz-Sikora-Elity-ponosza-odpowiedzialnosc-za-jezyk.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DR HAB. KAZIMIERZ SIKORA, POLONISTAJ\u0119zyk zosta\u0142 wpl\u0105tany w s\u0142u\u017cb\u0119 sporu ideologicznego.Ludzie rozgrzeszaj\u0105 si\u0119 z braku ogl\u0119dno\u015bci i kultury,bo uwa\u017caj\u0105, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki. S\u0141OWA POSZ\u0141Y NA WOJN\u0118 Czy b\u0119dziemy musieli wykropkowa\u0107 du\u017co s\u0142\u00f3w w naszej rozmowie? To zale\u017cy od nas i od dojrza\u0142o\u015bci czytelnika. Jestem zdania, \u017ce zasadniczo nie ma [\u2026] <\/p>\n

<\/div>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":780,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"yoast_head":"\nKazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r) - Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"DR HAB. KAZIMIERZ SIKORA, POLONISTAJ\u0119zyk zosta\u0142 wpl\u0105tany w s\u0142u\u017cb\u0119 sporu ideologicznego.Ludzie rozgrzeszaj\u0105 si\u0119 z braku ogl\u0119dno\u015bci i kultury,bo uwa\u017caj\u0105, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki. S\u0141OWA POSZ\u0141Y NA WOJN\u0118 Czy b\u0119dziemy musieli wykropkowa\u0107 du\u017co s\u0142\u00f3w w naszej rozmowie? To zale\u017cy od nas i od dojrza\u0142o\u015bci czytelnika. Jestem zdania, \u017ce zasadniczo nie ma [\u2026] Read More\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-12-09T11:49:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-12-09T11:52:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pans.krosno.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2020\/12\/slowa-na-wojne.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"374\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"362\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Bartosz Go\u0142\u0105bek\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Bartosz Go\u0142\u0105bek\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Bartosz Go\u0142\u0105bek\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cb70195a5aeabe88d51256d821faa2d9\"},\"headline\":\"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)\",\"datePublished\":\"2020-12-09T11:49:50+00:00\",\"dateModified\":\"2020-12-09T11:52:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/\"},\"wordCount\":2816,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2020\\\/12\\\/slowa-na-wojne.png\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/\",\"name\":\"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r) - Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2020\\\/12\\\/slowa-na-wojne.png\",\"datePublished\":\"2020-12-09T11:49:50+00:00\",\"dateModified\":\"2020-12-09T11:52:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2020\\\/12\\\/slowa-na-wojne.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2020\\\/12\\\/slowa-na-wojne.png\",\"width\":374,\"height\":362},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/\",\"name\":\"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie\",\"description\":\"Instytut Humanistyczny - Pa\u0144stwowa Akademia Nauk Stosowanych\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#organization\",\"name\":\"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2023\\\/01\\\/Logo-PANS-2022-pelne.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/9\\\/2023\\\/01\\\/Logo-PANS-2022-pelne.png\",\"width\":3096,\"height\":696,\"caption\":\"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cb70195a5aeabe88d51256d821faa2d9\",\"name\":\"Bartosz Go\u0142\u0105bek\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ad10819676385baed8ebd4d7be0d4ba77dd5fdc0f4779d414dea3126fd3aec33?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ad10819676385baed8ebd4d7be0d4ba77dd5fdc0f4779d414dea3126fd3aec33?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ad10819676385baed8ebd4d7be0d4ba77dd5fdc0f4779d414dea3126fd3aec33?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Bartosz Go\u0142\u0105bek\"},\"description\":\"dr Bartosz Go\u0142\u0105bek Dyrektor Instytutu Humanistycznego Karpacka Pa\u0144stwowa Uczelnia w Kro\u015bnie (dawniej PWSZ)\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pans.krosno.pl\\\/instytut-humanistyczny\\\/author\\\/bartoszgolabek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r) - Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)","og_description":"DR HAB. KAZIMIERZ SIKORA, POLONISTAJ\u0119zyk zosta\u0142 wpl\u0105tany w s\u0142u\u017cb\u0119 sporu ideologicznego.Ludzie rozgrzeszaj\u0105 si\u0119 z braku ogl\u0119dno\u015bci i kultury,bo uwa\u017caj\u0105, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki. S\u0141OWA POSZ\u0141Y NA WOJN\u0118 Czy b\u0119dziemy musieli wykropkowa\u0107 du\u017co s\u0142\u00f3w w naszej rozmowie? To zale\u017cy od nas i od dojrza\u0142o\u015bci czytelnika. Jestem zdania, \u017ce zasadniczo nie ma [\u2026] Read More","og_url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/","og_site_name":"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie","article_published_time":"2020-12-09T11:49:50+00:00","article_modified_time":"2020-12-09T11:52:16+00:00","og_image":[{"width":374,"height":362,"url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2020\/12\/slowa-na-wojne.png","type":"image\/png"}],"author":"Bartosz Go\u0142\u0105bek","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Bartosz Go\u0142\u0105bek","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/"},"author":{"name":"Bartosz Go\u0142\u0105bek","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#\/schema\/person\/cb70195a5aeabe88d51256d821faa2d9"},"headline":"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)","datePublished":"2020-12-09T11:49:50+00:00","dateModified":"2020-12-09T11:52:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/"},"wordCount":2816,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2020\/12\/slowa-na-wojne.png","inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/","url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/","name":"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r) - Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2020\/12\/slowa-na-wojne.png","datePublished":"2020-12-09T11:49:50+00:00","dateModified":"2020-12-09T11:52:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#primaryimage","url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2020\/12\/slowa-na-wojne.png","contentUrl":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2020\/12\/slowa-na-wojne.png","width":374,"height":362},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/slowa-poszly-na-wojne-rozmowa-z-prof-kazimierzem-sikora-plus-minus-48-1445-5-6-grudnia-2020-r\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kazimierz Sikora: Elity ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk (Plus Minus 48 (1445) 5-6 grudnia 2020 r)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#website","url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/","name":"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie","description":"Instytut Humanistyczny - Pa\u0144stwowa Akademia Nauk Stosowanych","publisher":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#organization","name":"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie","url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2023\/01\/Logo-PANS-2022-pelne.png","contentUrl":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2023\/01\/Logo-PANS-2022-pelne.png","width":3096,"height":696,"caption":"Instytut Humanistyczny PANS w Kro\u015bnie"},"image":{"@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/#\/schema\/person\/cb70195a5aeabe88d51256d821faa2d9","name":"Bartosz Go\u0142\u0105bek","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ad10819676385baed8ebd4d7be0d4ba77dd5fdc0f4779d414dea3126fd3aec33?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ad10819676385baed8ebd4d7be0d4ba77dd5fdc0f4779d414dea3126fd3aec33?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ad10819676385baed8ebd4d7be0d4ba77dd5fdc0f4779d414dea3126fd3aec33?s=96&d=mm&r=g","caption":"Bartosz Go\u0142\u0105bek"},"description":"dr Bartosz Go\u0142\u0105bek Dyrektor Instytutu Humanistycznego Karpacka Pa\u0144stwowa Uczelnia w Kro\u015bnie (dawniej PWSZ)","url":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/author\/bartoszgolabek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=779"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":785,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions\/785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pans.krosno.pl\/instytut-humanistyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}